Sürekli Emisyon Ölçüm Sist...

Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemleri Eğitimi'nin Amacı: Sürekli Emisyon Ölçüm Sistemlerinin kalite güvence sistemleri ve ...

Sürdürülebilir İnsancıl T...

Doğa ile turizm arasındaki ilişki, bana hep “düşman kardeşler" deyimini anımsatır. Üstelik isteseler bile ...

  • Balık Biyodeneyi

    Balığa dokunulduğunda kendi canlılığından ileri gelen herhangi bir hareketlilik izlenmiyorsa balık ölü olarak tanımlanır. Balık Biyodeneyi testinde yapılan değerlendirmede atıksudaki maddelerin seyreltme suyu ile belirli oranlarda seyreltildiğinde balığın 48 saatlik süre içinde canlı kalıp kalmadığı esas alınır. Atıksu içeriği, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olarak balıklara zarar verir. Ayrıca yüzgeçlerle alınan zararlı maddele deriye veya sindirim sistemlerine geçerek zehirlenmelere neden olurlar.

     

    Toksik etki atıksuyun seyreltme suyu ile seyreltildiği hacimle orantılı olarak saptanabilir. Buna göre tüm balıkların canlı kalabildiği en küçük seyrelme değeri esas alınarak, atıksuyun balıklara toksik etkisi zehirlilik seyreltme faktörü (ZSF) ile ifade edilir. ZSF faktörü, kullanılan birim atıksu hacmine göre bağıl seyreltme suyu hacimlerinin toplamıdır.

     

    Tüm balıkların yaşadığı (ölmediği) seyreltmenin en küçük değerine ZSF (Zehirlilik Seyreltme Faktörü) adı verilir. Seyreltme faktörü; kaç hacim atıksuyun kaç hacim seyreltme suyu ile seyreltildiğini ifade eder.

     

    Örneğin Zehirlilik Seyreltme Faktörü (ZSF)= 5 denildiğinde,

     

    1 hacim atıksu + 4 hacim seyreltme suyu kullanıldığında balıkların ölmediği,

    1 hacim atıksu + 3 hacim seyreltme suyu kullanıldığında ise öldüğü anlaşılmalıdır.

     

    Zehirlilik seyreltme faktörünün bulunmasına ait bir örnek Tablo aşağıda verilmiştir.

     

    Atıksu Hacmi

    (birim)

    Seyreltme Suyu Hacmi

    (birim)

    48 saat sonra ölü balık sayısı

    Zehirlilik seyreltme faktörü

    (ZSF)

    1

    4

    2

    5

    1

    5

    0

    6

    1

    7

    0

    8

     

    Balık Biyodeneyinde Kullanılan Araç ve Gereçler

    • Cam akvaryum (Akvaryum Boyutları: h= 24 cm, a =22 cm, b =32 cm)
    • Ölçme pipetleri:  5 ve 10 ml’lik
    • Pipetler:  10, 20 ve 50 ml’lik
    • Balon jojeler:  100 ml’den 1000 ml’ye kadar
    • Mezürler:  100 ml ‘den 1000 ml’ye kadar
    • Erlenmeyer: 250 ml’lik
    • Beher: 250 ml’lik
    • Pastör pipetleri: Havalandırma için
    • Termometre: 0-50 oC’lik
    • Oksijen metre
    • pH metre

    Balık Biyodeneyinde Kullanılan Reaktifler

    • Deiyonize su
    • CaCI2 (kalsiyum klorür) çözeltisi, 0,5 mol/l

    Saf kristal halde 109,55 gram CaCI2 (kalsiyum klorür), CaCI2 6H2O saf suda çözülür ve 1 litreye tamamlanır. 1 ml çözeltide 0,5 mmol Ca+2 bulunur.

    • MgSO4 (Magnezyum Sülfat) çözeltisi, 0,5 mol/l

    Saf kristal halde 123,25 gram MgSO4 7 H2O deiyonize suda çözülür ve 1 litreye tamamlanır. 1 ml çözeltide 0,5 mmol Mg+2 iyonu bulunur.

    • NaHCO3 (Sodyum Bikarbonat) çözeltisi, 0,1 mol/l

    8. 401 gram NaHCO3 saf halde tartılır, deiyonize suda çözülür ve 1 litreye tamamlanır. 1 ml çözeltinin 1 litre suya verilmesi halinde, suyun asit kapasitesini 0,1 mmol/l kadar arttırır. ( Ks: 4,3)

    • HCl (Hidrojen Klorür)

    Bu çözeltiden suya 1 ml verilmesi halinde, 1 litre suyun asit kapasitesi 1 mmol/l azalır.

    • NaOH, (Sodyum Hidroksit) 1 mol/l

    40 gram NaOH suda çözülür ve 1 litreye tamamlanır.

    • Seyreltme suyu

    Seyreltme suyu olarak, Ca+2 konsantrasyonu 2,2 ± 0,4 mmol/l ve Mg+2 konsantrasyonu 0,5 ± 0,1 mmol/l olan, klorsuz içme suları kullanılabilmektedir. Ca+2/ Mg+2 = 4 ile 1 arasında olmalı, Ks: 4,3 veya 0,1 ± 0,02 mmol/l olmalıdır. Ca+2 konsantrasyonu 1,8 mmol/l’den az ise, içme suyuna CaCI2 ilave edilir. Mg+2 konsantrasyonu 0,4 mmol/l’den az ise MgSO4 ilave edilir. Ca+2 iyonlarının konsantrasyonu 2,6 mmol/l’den ve Mg+2 iyonları konsantrasyonu 0,6 mmol/l’den fazla ise içme suyuna deiyonize su ilave edilir.

     

    Ca+2/ Mg+2 = 4 ile 1 arasında değilse, o zaman CaCI2veya MgSO4 çözeltisi ilave edilir ve daha sonra çözelti deiyonize su ile seyreltilir. Ks: 4,3 (seyreltme suyunun asit kapasitesi değeri) 0,12 mmol/l’den fazla ise HCI ilave edilir. 0,08 mmol/l’den az ise NaHCO3 çözeltisi ilave edilir.

    • Sentetik seyreltme suyu

    22 ml CaCI2 çözeltisi, 5 ml MgSO4 çözeltisi ve 5 ml NaHCO3 katılır ve hacim, deiyonize su ile 5 Iitreye tamamlanır. Sabit pH değerine erişinceye kadar havalandırılır.

     

    Test Balıklarının Balık BiyoDeneyi Öncesi Muhafazası

     

    Havalandırılmış, klorsuz içme suyu bulunan akvaryumlarda test balıkları bekletilir ve su sirkülasyonu sağlanır. 1 litre suda 5 balıktan fazla balık bulunmamalıdır. Durgun su kullanıldığı takdirde, suyun dolanımının yaptırılması, filtrelenmesi ve sık sık yenilenmesi gerekir. Test balığı olarak genellikle “Lebistes Reticulatus, Lepomis Macrochirus, Oryzias Latipes, Pimephales Promelas ve Poecilia Reticulata” kullanılır. Her bir test balığının uzunluğu 30 mm ve ağırlığı ise 0,3 gram olmalıdır. Test balıklarının bekletilmesi sırasında, uygun kuru yem ile beslenmesi gereklidir.

     

    Tercihen dane boyutu 0,0 olan ve genç balıklara verilen yem kullanılır. Test balıklarının bulunduğu suyun sıcaklığı 20 °C’den küçük veya büyük ise, balıklar test suyu sıcaklığı olan 20 °C ‘ye, en az 48 saat süre ile adapte edilmelidir. Test balıklarının deneylerden önce 1 hafta süre ile bekletme havuzlarında bekletilmesi ve test için hazırlanması uygun olur. Bekletme sırasında balıkların 1 hafta içindeki ölüm oranı %1’i aşmamalıdır.

     

    Balık Biyodeneyinin Yapılışı

     

    5 litre test suyu akvaryuma konur. HCI ve NaOH ile pH 7,0 ± 0,2’ye ayarlanır. Her akvaryuma 5 balık konur. Test boyunca yem verilmez. Sıcaklık (20±1) oC ve çözünmüş oksijen 5 mg/l olacak şekilde ayarlanır. Bu değer çoğu kez havalandırma ile sağlanabilir. Bekleme süresi 48 saattir. Seyreltme suyu ile de benzer şekilde paralel olarak deney yapılır. Eğer bir veya birden fazla balık ölürse, deney geçersizdir. Deneyden sağ çıkan balıklar başka deneylerde kullanılmaz. Bu şekilde balıkların yaşamasını sağlayan en düşük zehirlilik seyreltme faktörü (ZSF) belirlenir.

  • Çevre Görevlisi Belgesi

    Çevre Görevlisi Belgesi, 1 Ocak 2014’de yürürlüğe giren yeni yönetmelik ile birlikte ilk kez çevre görevlisi belgesi alacak kişilere Çevre Görevlisi Eğitimi ve/veya sınav şartı getirilmiştir.

     

    En az 4 yıllık Üniversitelerin çevre mühendisliği bölümünden mezun olanlar veya çevre mühendisliği konularında yüksek lisans veya üzeri eğitim almış kişilere, çevre mevzuatı konusunda Bakanlıkça yapılacak/yaptırılacak Çevre Görevlisi Eğitimine katılmak şartıyla “Çevre Görevlisi Belgesi” verilir.

     

    En az 4 yıllık üniversitelerin mühendislik bölümlerinden veya fen/fen-edebiyat fakültelerinin fizik, kimya, biyoloji, biyokimya, jeoloji bölümlerinden veya veteriner fakültelerinden mezun olanlara, temel çevre bilimleri ve çevre mevzuatı konularında Bakanlıkça yapılacak/yaptırılacak Çevre Görevlisi Eğitimine katılmak, temel çevre bilimleri ve çevre mevzuatı konularında yapılacak sınavlarda 100 üzerinden 70 ve üzeri puan alarak başarılı olan adaylara “Çevre Görevlisi Belgesi” verilir.

     

    En az 4 yıllık üniversite mezunu olup, Bakanlık veya mülga Çevre Bakanlığı veya mülga Çevre ve Orman Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatlarının;

     

    – Çevre yönetimi, çevresel etki değerlendirmesi, çevre izni, çevre lisansı ve çevre denetimi ile ilgili teknik birimlerinde çevre mevzuatı kapsamında en az 4 yıl çalışmış olanlar,

    – Çevre yönetimi, çevresel etki değerlendirmesi, çevre izni,  çevre lisansı ve çevre denetimi ile ilgili teknik birimlerde şube müdürü, il müdür yardımcısı, il müdürü, daire başkanı ve üstü görevlerde en az üç yıl çalışmış olanlara çevre mevzuatı konusunda Bakanlıkça yapılacak/yaptırılacak eğitime katılmak şartıyla “Çevre Görevlisi Belgesi” verilir.

     

    1.Çevre Görevlisi Belgesi için başvuruda istenen belgeler;

     

    • Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi
    • Vesikalık Fotoğraf
    • Dekont
    • Soyadı Değişikliği Belgesi (Evli bayanlar veya soyadını herhangi bir sebepten dolayı değiştirmiş olanlar için, bu belge evli bayanlar için nüfus müdürlüklerinden alınabilir veya evlilik cüzdanının ilgili sayfası sisteme yüklenebilir / Mahkeme yoluyla değiştirilmiş ise mahkeme kararının yüklenmesi gerekmektedir.)

     

    Bu belgeleri tarayıcı vasıtası ile bilgisayar ortamına aktaralım. Sistemin kabul ettiği dosya formatları: pdf, doc, xls, rtf, jpeg, jpg, png, gif şeklindedir.

     

    Çevre Görevlisi belge ücretini ödeme yapacak gerçek veya tüzel kişilerin, herhangi bir Halk Bankası şubesine giderek Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Kurumsal Tahsilat (KUTA) hesabına 113 gelir kod numarası ile 2016 yılı için Çevre Görevlisi Belgesi: 250 TL (KDV dahil), Çevre Görevlisi Belgesi Vize Başvurusu Bedeli: 400 TL (KDV dahil) ve Çevre Görevli Belgesi Vize Başvuru Bedeli (Gecikme Bedeli): 200 TL (KDV dahil) yatırması gerekmektedir.

     

    Dekontlarda ücretin hangi belge için yatırıldığının (Ör: Çevre Görevlisi Belge bedeli), gelir kodunun ve belgeyi alacak kişinin isminin mutlaka belirtilmesi gerekmektedir.

     

    Kurumsal tahsilat hesabı, EFT ve havalelere kapalı olduğundan ödemeler sadece banka şubesine gidilerek yapılabilecektir. EFT ve havale ile tahsilat yapılmayacaktır.

     

    Belirtilen hesaba ücret yatıran kurum veya kuruluşların “Fatura Bilgi Formunu” eksiksiz bir şekilde doldurarak bankadan alınan dekont ile birlikte Bakanlığın Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün Mustafa Kemal Mah. Dumlupınar Bulvarı No: 278 Eskişehir Devlet Yolu Çankaya/ANKARA adresine, adı geçen müdürlüğün 0(312) 287 46 62 numaralı faksına veya bulundukları yerdeki Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Döner Sermaye Birimine müracaat ederek faturalarını almaları zorunludur.

     

    2. Çevre görevlisi işlemleri için E-İmza veya Mobil İmza zorunluluğu bulunmaktadır.

     

    E-imza ve mobil imza kişinin kendi tercihine kalmıştır. E-imza ile mobil imza arasındaki en belirgin fark, mobil imzanın ekonomik açıdan daha cazip geldiği ama pratiklik bakımından e-imza’nın daha cazip olduğudur.

     

    Mobil İmza detaylı bilgi için AVEA / TURKCELL / VODAFONE tıklayıp ulaşabilirsiniz. E-İmza için detaylı bilgiye Elektronik İmza tıklayıp ulaşabilirsiniz.

     

    Güvenli Elektronik İmza (E-İmza) almak için yetkilendirilmiş Elektronik Sertifika Hizmet Sağlayıcılarından bazıları aşağıdaki gibidir;

     

    Kamu kurum kuruluşları için E-imza hizmetini BaşŸbakanlık Genelgesi gereği TܜBİTAK-Kamu Sertifikasyon Merkezi sunmaktadır. Özel sektörde iseniz, diğer firmadan E-imza hizmeti alabilirsiniz. E-imza hizmeti için ücret, ne kadar sürede alındığı, gereken evraklar vs. detaylı bilgiler için firmalarla görüşüp teklif isteyebilirsiniz.

    3. E-imza veya mobil imza aldıktan sonra sisteme kayıt olmak için “Çevrimiçi Çevre Görevlisi ve Çevre İzinleri Yazılım Portalına” giriniz.

     

    Buradan “Kullanıcı Kayıt” butonuna tıklayın.

    Çevrimiçi Çevre Görevlisi ve Çevre İzinleri Yazılım Portalı

    Sonra Kullanıcı Türü kısmından “Çevre Görevlisi / Danışmanlık Firması / Bakanlık Çevre Görevlisi / Çevre Yönetim Birimi seçeneklerinden hangisi size uygun ise seçin. Formda yer alan boş alanları doğru ve eksiksiz bir şekilde doldurun. E-Posta adresinizle iletişime geçilecektir bu nedenle E-posta adresinizi doğru yazdığınızı kontrol edin.

     

    Formu doldurduktan sonra “Kayıt Ol” dediğinizde sizden e-imza veya mobil imzanızla imzalamanızı isteyecektir. Hangisi mevcutsa ona tıklayarak imzalama işleminizi yaptığınızda sisteme kaydınız yapılacaktır.

     

    4. Kişi Bilgileri menüsü altında Kimlik, Meslek, Eğitim ve Sertifika Bilgileri sayfaları vardır.

     

    Kimlik Bilgileri sayfasında T.C. Kimlik Numarası yazılıp, “Ara” butonuna tıklandığında Mernis Sistemine kayıtlı olan kimlik bilgileri otomatik olarak formun ilgili kısımlarına gelecektir. Eksik kalan kutucuklardaki tüm bilgiler doldurulmalıdır.

     

    Eğer “Ara” butonuna tıklandığında kimlik bilgileri otomatik olarak yüklenmezse, tüm bilgiler doğru ve eksiksiz şekilde elle girilmelidir.

     

    Tüm bilgiler doldurulduktan sonra KAYDET deyip 5. aşamaya geçin.

     

    5. Eğitim Bilgileri sayfasında sırasıyla Eğitim Durumu, Okul, Bölüm ve Mezuniyet Yılı seçilir. Diploma (Mezuniyet Belgesi) veya Çıkış Belgesi “Gözat”a tıklayarak eklenir. “Kaydet”e tıklanır.

     

    Ve e-imza/mobil imza yardımıyla eklediğiniz belgeyi imzaladıktan sonra “Kaydet” deyip çıkın. Ve 6. Aşamaya geçin.

     

    6. Sertifika Bilgileri, Kişinin çevre ile ilgili almış olduğu sertifikalar arasında Gürültü B veya B1 sertifikaları varsa Sertifika Bilgileri sayfasında yüklemelidir. Alınan bir sertifika yoksa, bu sayfa boş bırakılmalıdır. Bu adımda da eklerseniz, e-imza/mobil imzayla imzalayıp “kaydet” deyip son kısım olan 7. aşamaya geçin.

     

    7. Belge Başvurusu’na gelin. Belge Adı olarak, “Çevre Görevlisi Belgesi”ni tıklayın. Başvuru yap deyin.

     

    Sonrasında;

    • Dekont “Gözat” ekleyip mobil imza/e-imza ile imzalayıp kaydedin.
    • Fotoğraf “Gözat” ekleyip mobil imza/e-imza ile imzalayıp kaydedin.

    Kaydet deyin. Şayet tüm işlemleri eksiksiz yaptıysanız “Başvuru Durumu” olarak “Değerlendirmede” veya “Beklemede” yazması gerekmektedir.

     

    Belgeniz onaylandığında “Başvuru Durumu” olarak “Kabul edildi” yazacaktır. Böylece “Belge” kısmından “Çevre Görevlisi Belgesi“ne ulaşabilirsiniz.

  • E-Çevre İzinleri

    Uygulamanın hukuki altyapısını 29 Nisan 2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik oluşturmaktadır. Daha sonra 10 Eylül 2014 tarihinde 29115 sayılı Resmi Gazete’de Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği yayımlanmıştır. Bu tarihten sonra diğer çevre mevzuatında söz konusu Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılmaktadır. Konu bazlı (emisyon, gürültü, deşarjı izni vb.) izin sisteminden bütüncül Çevre İzni uygulamasına geçilmiştir.

     

    Çevre izin veya çevre izin ve lisansı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın görev ve sorumluluğunda bulunan tüm izin ve lisanslar için başvuruların yapılması ve değerlendirilmesi aşamalarını içeren web tabanlı bir uygulamadır.

     

    Çevre İzin ve Lisansları kısaca e-Çevre İzinleri uygulaması ile bugüne kadar basılı evrak üzerinden yapılan başvurular yerine bilgi teknolojileri imkânları kullanarak elektronik başvuruya imkân sağlanmaktadır.

     

    Bu amaçla geliştirilen web tabanlı yazılım sayesinde başvuruların yapılması, bu başvuruların yetkili mercilere iletilmesi, değerlendirilmesi ve onaylanma süreci online olarak tamamlanabilmektedir.

     

    Çevre izin veya çevre izin ve lisans başvurusu, sanayi tesisleri adına çevre yönetim birimi, istihdam edilen çevre görevlisi ya da Çevre ve Şehircilik Bakanlıkça yetkilendirilmiş çevre danışmanlık firmaları tarafından yapılır. Başvurular elektronik ortamda başvuruyu inceleyecek mercilere iletilmektedir. Bu merciler; Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 listesinde belirtilen işletmeler için Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Ek-2 listesinde belirtilen işletmeler için İl Çevre ve Şehircilik Müdürlükleridir.

     

    Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 listesinde yer alan işletmeler için geçici faaliyet belgesi, çevre izni ve çevre izin ve lisansı verme yetkisini İl Çevre ve Şehircilik Müdürlükleri’ne devredebilir.

     

    Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 ve Ek-2’de belirtilen faaliyet ve tesislerin başvuru dosyalarında Ek-3’te belirtilen bilgi, belge ve raporların sunulması zorunludur. İzin ve lisansa esas teşkil edecek tüm ölçüm ve analizlerin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşlara yaptırılması gereklidir.

     

    Çevre İzin ve Lisansları (e-Çevre İzinleri) Başvurusu:

    e-Çevre İzinleri kullanıcılarının mutlaka E-imza veya Mobil İmza sahibi olması gerekmektedir.

     

    Çevre İzni (e-Çevre İzinleri) başvurularında, elektronik imza ile imzalanarak sisteme yüklenmesi gereken belgenin formatının, belgeyi inceleyen merci tarafından da açılabilecek bir program formatında olması ve dosya boyutunun 10 MB’dan fazla olmaması gerekmektedir.

     

    Kabul edilen dosya formatları: pdf, doc, xls, rtf, jpeg, jpg, png, gif olarak belirlenmiştir.

     

    Geçici faaliyet belgesi verilmesi (GFB):

     

    Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan işletmeler, geçici faaliyet belgesi için yetkili mercie e-başvuru yapar. Elektronik başvuru dosyasında Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-3A ve Ek-3B’de belirtilen bilgi, belge ve raporların bulunması zorunludur. Geçici faaliyet belgesi e-başvuru dosyası yetkili merci tarafından 30 takvim günü içerisinde incelenir. Yapılan bu başvuru içinde Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği kapsamında Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Olumlu Kararı veya Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir kararı verilen işletmeler, izne esas taahhütlerini yerine getirdiklerini belgelemek zorundadırlar. Başvurunun yetkili merci tarafından uygun bulunması durumunda işletmeye, gerekli bilgi, belge ve raporların tamamlanması için 1 yıl süreli geçici faaliyet belgesi verilir.

     

    Çevre izin veya çevre izin ve lisans başvurusunun değerlendirilmesi ve belgenin düzenlenmesi:

    Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan işletmelerin, geçici faaliyet belgesinin alınmasından itibaren en geç 180 takvim günü içerisinde çevre izin veya çevre izin ve lisansının e-başvuru sürecini tamamlamaları zorunludur. Başvuru sürecinin tamamlanması aşamasında, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-3C’de belirtilen bilgi, belge ve raporlar sunulur. Bu süre içinde başvuru tamamlanmaz ise geçici faaliyet belgesi iptal edilir. E-başvuru sürecinin tamamlanmasından sonra, başvuru yetkili merci tarafından 60 takvim günü içerisinde incelenir. Söz konusu e-başvuru dosyasında herhangi bir bilgi, belge ve raporun eksik olmaması ve başvurunun uygun bulunması halinde yetkili merci tarafından, çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi düzenlenerek işletmeciye verilir.

     

    Çevre İzin ve Lisansı Alınması İşlemleri

    Söz konusu e-başvuru dosyasında herhangi bir bilgi, belge ve raporun eksik olması halinde, yetkili merci eksiklikleri işletmeciye ve hizmet satın alımı yoluyla işlemlerin gerçekleştirilmesi durumunda yetkilendirilmiş çevre danışmanlık firmasına bildirir. Bildirim tarihinden itibaren eksikliklerin 90 takvim günü içinde tamamlanarak yetkili mercie gönderilmesi zorunludur. Eksikliklerin giderilmesi durumunda yetkili merci tarafından çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi düzenlenerek işletmeciye verilir.

     

    Bu süre sonunda bilgi, belge ve raporların tamamlanamaması durumunda yetkili merci tarafından 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili maddeleri uyarınca işletmeye idari yaptırım uygulanır. Çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike yaratan faaliyetler süre verilmeksizin durdurulur.

     

    Ek süre verilmemesi veya ek süre sonunda istenilen bilgi, belge ve raporların tamamlanmaması halinde verilmiş olan geçici faaliyet belgesi iptal edilir ve işletmenin faaliyeti durdurulur. Bu durumda, işletme Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 listesinde yer alıyor ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı geçici faaliyet belgesinin iptal edildiğini işletmenin bulunduğu yerdeki İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’ne, işletme Ek-2 listesinde yer alıyor ise İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü geçici faaliyet belgesinin iptal edildiğini Çevre ve Şehircilik Bakanlığına bildirir.

     

    Çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi ve ekleri:

    İşletmelere  “Çevre İzin” veya “Çevre İzin ve Lisans” belgelerinden biri düzenlenir. Çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesinin bir nüshası işletmeye verilir. Belgede işletmeye verilen çevre izin veya çevre izin ve lisansının kapsamı ile eklerinin listesi yer alır. Belge eklerinde işletmenin tabi olduğu çevre mevzuatının adı ve bu kapsamda uyulması gereken standartlar, işletmenin ilgili mevzuatta öngörülen çalışma şartları ve diğer hususlar yer alır. Ekler, yetkili merci tarafından paraflanır. Belge kapsamında değişiklik olması halinde önceki belge iptal edilerek yeni belge düzenlenir.

     

    Çevre izin ve/veya lisans belgesinin geçerliliği ve yenilenmesi:

    İşletmelere verilen çevre izni veya çevre izin ve lisansı, 5 yıl süre ile geçerlidir. İşletmede çevre izin veya çevre izin ve lisans şartlarında değişiklik olmaması durumunda 5 yıllık süre dolmadan en az 180 takvim günü önce yetkili merciye durum raporu ile belgenin yenilenmesi için başvuruda bulunur. Yetkili merci, başvuruyu uygun bulması halinde yeni çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi düzenler. Çevre izin veya çevre izin ve lisans şartları değişikliğe uğrayan işletmeler;

    • İşletmenin faaliyet yerinin değişmesi,
    • İşletmenin faaliyet konusunun değişmesi,
    • İşletmenin yakıtının ve/veya yakma sisteminin değişmesi,
    • İşletmenin toplam üretim kapasitesinin veya toplam yakma/anma ısıl gücünün en az 1/3 oranında artması veya artış miktarının bu Yönetmeliğin Ek-1 Listesi kapsamında yer alması.

    değişen şartlarla ilgili bilgi, belge ve raporlarla birlikte yetkili merciye müracaat ederler. Yetkili merci çevre izin ve/veya lisans alma sürecini yeniden başlatır.

     

    İşletmenin sahibinin veya adının değişmesi halinde, yapılan değişiklik işletmeci tarafından değişikliğin gerçekleştiği tarihten itibaren 3 ay içinde yetkili merciye bildirilir. İşletmede yukarıda verilen değişiklikler yoksa işletmenin çevre izin veya çevre izin ve lisansı, önceki geçerlilik süresi değişmemek kaydıyla yeniden düzenlenir. Faaliyet sahibinin değişmesi durumunda yeni faaliyet sahibinden ayrıca devralınan işletmenin izin veya çevre izin ve lisans koşullarına uyacağına dair taahhütname istenir. Aynı adreste bulunan ancak işletmecisi/tüzel kişiliği farklı olan işletmeler ayrı ayrı çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi almakla yükümlüdürler.

     

    Çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesinin askıya alınması:

    İşletmenin çevre izin veya çevre izin ve lisans koşullarına aykırı iş ve işlemlerinin tespit edilmesi durumunda yetkili merci tarafından Çevre Kanununun ilgili maddeleri uyarınca idari yaptırım uygulanır. Uygunsuzluğunun düzeltilmesi için; işletme tarafından iş termin planı ve taahhütname verilmesi halinde, işletmeye yetkili merci tarafından en fazla bir yıla kadar süre verilebilir. İşletme tarafından iş termin planı ve taahhütname verilmemesi,  çevre ve insan sağlığı yönünden tehlike yaratan faaliyetler nedeniyle işletmeye süre verilmemesi veya işletmeye verilen sürenin bitiminde uygunsuzluğun giderilmemesi halinde, yetkili merci tarafından çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi iptal edilir ve işletmenin faaliyeti, kısmen veya tamamen, süreli veya süresiz durdurulur.

     

    Çevre izin ve/veya lisans belgesi bedeli:

    Geçici faaliyet belgesi ile çevre izin veya çevre izin ve lisansının verilmesi, yenilenmesi ve güncellenmesi için ödenecek bedel ve tarifeler her yıl Bakanlık tarafından belirlenir ve Bakanlığın internet sayfasında yayınlanır. Geçici faaliyet belgesi ile çevre izin veya çevre izin ve lisansının verilmesi için ödenmesi gereken ücretler, yetkili merciin Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüklerine ödenir.

  • Genç ve Bilge Ltd. Şti.

    Genç ve Bilge İş İlanı Tanımı: Firmamız bünyesinde istihdam edilmek üzere, su şartlandırma, kazan kimyasalları, Endüstriyel ve ticari Soğutma Sistemleri, laboratuvar hizmetleri konusunda bilgi sahibi bay/bayan Çevre Mühendisi alınacaktır.

     

    Genç ve Bilge Ltd. Şti. kurulduğu 2003 yılından bu yana su arıtma cihazları ve kimyasal şartlandırma konusunda köklü bir Fransız markası ve 34 farklı ülkede 280’den fazla distribütörü olan PERMO’nun Ankara ve Anadolu bayii ve yetkili servisidir. Ayrıca; kendi markası olan GLOBBRINE su arıtma sistemleriyle de evsel ve endüstriyel su arıtımında ekonomik ve kullanışlı çözümler üretmektedir.

     

    Çevre Mühendisi İş İlanı Aranan Nitelikler:

    • ANKARA‘da ikamet eden,
    • Aktif araç kullanabilen,
    • Diksiyonu düzgün,
    • Kazan kimyasalları su şartlandırma hakkında bilgili

    Sektörde 10 yılı geçkin bir süredir yer alan firmamızın su arıtma sistemlerinin yanı sıra çalıştığı fabrikaların ve yapıların  tesisat sistemlerinin, kazan sistemlerinin korunması  için yapmış olduğu su şartlandırma işlerini yürütebilecek, gerekli analizleri yapacak takım arkadaşı aramaktayız.

     

    Genç ve Bilge İletişim Bilgileri:
    Firma/Kurum Ünvanı: GENÇ VE BİLGE LTD. ŞTİ.
    Tel: 0 312 212 12 00
    E-posta: info@permosu.com
    Adres: Gazi Mahallesi Silahtar Caddesi No:71/D Yenimahalle/Ankara

  • Duratek

    Duratek Epoksi ve Poliüretan Sistemleri İş İlanı: Firmamızın bünyesinde istihdam edilmek üzere çevre görevlisi belgesine sahip çevre mühendisi ve kalite kontrol sorumlusu alınacaktır.

     

    Duratek, polimer kimyasında uzmanlaşmış bir firma olup, 30 yıldan beri özellikle epoksi, poliüretan ve akrilik reçine esaslı ürünlerin tasarımını, imalatını ve pazarlamasını yapıyor. Duratek’in GOSB’da merkezi, Tuzla’da şubesi, Adana, Antalya ve İzmir’de bölge müdürlükleri bulunuyor.

     

    Toplam 300 m² lik 2 ayrı laboratuvarı ve geniş ARGE olanaklarına sahip olan Duratek, bu sayede bir yandan kendi yeni tasarımlarını yapar ve yeni ürünlerini ortaya koyarken, müşterilerinin ihtiyaçlarına uygun yeni ürün ve / veya prosesler de geliştiriyor, onların çözüm ortağı oluyor. ARGE giderleri cironun %2′ sini teşkil ediyor.

     

    Duratek, TÜV-SUD ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi Belgesi’ne sahip olup, çevreye büyük önem veriyor. Çevre bilincinin kalite anlayışının ayrılmaz bir parçası olduğuna inanıyor.

     

    Duratek, tüm faaliyetlerini ve çalışma koşullarını ulusal ve uluslararası düzenleyici yönetmelik ve kanunlar çerçevesinde sürdürüyor. 2005 yılında imzaladığı kimya sanayinde gönüllülük esasına dayanan “Üçlü Sorumluluk” (Responsible Care) taahhüdü ile üstlendiği sorumluluk, bu konuya verdiği önemin en yalın göstergesidir.

     

    Çevre Görevlisi İş İlanı Aranan Nitelikler:

    • Çevre Görevlisi Belgesine sahip olmak
    • Konusunda en az 2-3 yıl tecrübeli olmak
    • Çevre ve İş Güvenliği mevzuatına hakim
    • ISO 9001, 14001 ve OHSAS 18001 Yönetim Sistemleri konusunda bilgi sahibi olmak

    Kalite Kontrol Sorumlusu Aranan Nitelikler:

    • Boya ve / veya Polimer kimyasında en az 3-5 yıl tecrübeli
    • ISO 9001 Yönetim Sistemi konusunda bilgi sahibi
    • Kalite kontrol laboratuvarımızın tüm süreçlerindeki işleyişlerinden sorumlu olabilecek
    • Ulusal ve uluslararası mevzuatları / standartları uyumlaştırabilecek

    Genel Özellikler:

    • İyi derecede İngilizce bilen
    • Ofis programlarına ve bilgisayar kullanımına hakim
    • Anadolu yakasında veya Gebze’de ikamet eden
    • Erkek adaylar için askerlik görevini tamamlamış
    • Takım çalışmasına yatkın
    • Titiz, dikkatli ve disiplinli çalışmayı kendine ilke edinmiş
    • Kendine güvenen ve insan ilişkileri kuvvetli
    • Uzun soluklu çalışmayı, kendini ve firmayı geliştirmeyi hedefleyen

    Duratek Epoksi ve Poliüretan Sistemleri İletişim Bilgileri:
    Firma/Kurum Ünvanı: Duratek Koruyucu Malzemeler San. ve Tic.  A.Ş.
    Fax: 0 262 751  01 59
    E-posta: info@duratek.com.tr
    Adres: Gebze Organize Sanayi Bölgesi 700. Sokak No: 720 41480 GEBZE – TÜRKİYE

  • Hava Kirliliği

    Hava kirliliğinin tanımını, “Havanın doğal yapısında bulunan esas maddelerin yüzde miktarlarının değişmesi veya yapısına yabancı maddelerin girmesi sonucu insan sağlığını ve huzurunu bozan hayvan, bitki ve eşyaya zarar verecek derecede kirlenmiş olan hava” şeklinde yapabiliriz.

     

    Atmosferi meydana getiren gazların karışımlarından oluşan hava, canlı organizmanın yaşam sürecindeki en önemli öğelerden birisidir. Erişkin bir insanın günde yaklaşık olarak 2,5 litre su, 1,5 kilogram besin, 10 – 20 m3 hava gereksinimi vardır. Açlığa 60 gün, susuzluğa 6 gün dayanabilen insan, havasızlığa ancak 6 dakika dayanabilmektedir.

     

    Orman yangınları, volkanik patlamalar, bataklıklarda anaerob bakterilerin kompleks organik maddeleri hidrolizi sırasında ortama verilen; karbondioksit, metan, vb. gibi gazların atmosfere yayılması gibi doğal olaylar nedeni ile atmosfer hiç bir zaman tertemiz olmamıştır.

     

    Hava kirliliğinin nereden ve ne zaman çıktığını söylemek zordur. Belki de insanoğlunun ateşi bulma tarihini hava kirliliği için başlangıç olarak almak en doğrusu. Çünkü nüfusun az olduğu o dönemlerde insanlar tarafından kirletilen çevre, doğa tarafından zararsız hale getirilmiştir. Bugün de aynı özellikte olan doğa, endüstri devriminin başlamasıyla aşırı kirlenme karşısında çaresiz kalmıştır.

     

    Hava kirliliği, ulusal sınırlarda bitmemekte diğer ülkeleri de etkileyebilmektedir. Örneğin, S.S.C.B. de 1986 yılında meydana gelmiş olan “Çernobil Nükleer Kazası” sonucu oluşan kirli hava, Doğu Avrupa ülkelerinde ve ülkemizde oldukça sorun olmuştur. 11 Mart 2011 tarihinde Japonya’da meydana gelen Fukuşima Nükleer Santralinde kaza, Çernobil felaketinden sonra en büyük ikinci nükleer kaza olarak tanımlamakla birlikte, tüm reaktörlerde sorun yaşanması kazaları bugüne kadarki en karmaşık nükleer kaza yapmaktadır. Bir ülkenin sınırları dışında meydana gelen kirli hava başka bir ülkenin suyunu, toprağını, havasını kirletebilmekte, ekonomisini bozabilmekte ve insanlarını korku içinde yaşatabilmektedir. Dolayısıyla hava kirliliği, hem ulusal hem de uluslararası boyutta bütün dünyayı ilgilendiren bir olaydır.

     

    1. ATMOSFER

     

    Yer kürenin etrafını saran gaz örtüsüne atmosfer denir. Atmosfer renksiz, kokusuz, tatsız, çok hızlı hareket edebilen, akışkan, elastik,  sıkıştırılabilir, sonsuz genleşmeye sahip, ısı geçirgenliği zayıf ve titreşimleri belli bir hızda ileten bir yapıya sahiptir. Yeryüzünden uzaklaştıkça hava tabakasının yoğunluğu azalır. Toplam kalınlığı 10 000 km. kadardır. Yer küre ile en fazla temasta bulunan atmosfer katmanı deniz seviyesinden itibaren yaklaşık 12 km’ye kadar çıkan, sıcaklığın hızlı ve düzgün bir şekilde azaldığı troposfer tabakasıdır. Troposferin kalınlığı kutuplarda 8 km, ekvatorda 16 km’dir. Katman kalınlığının ekvatorda ve kutuplarda farklılık göstermesinin nedeni, ekvatorda ısınan havanın hafifleyerek yükselmesi ve merkez kaç kuvvetinin bulunması, kutuplarda ise havanın soğuyarak çökmesi ve merkez kaç kuvvetinin bulunmamasıdır. Yani bu değişiklerin sebebi sıcaklık farklılıkları ve merkez kaç kuvvetinin etkisidir. Troposfer atmosferin en önemli katmanıdır diyebiliriz çünkü gazların %75′i su buharının ise tamamı bu katmanda bulunur. Buna bağlı olarak hava akımları, bulutluluk, nem, yağışlar, basınç değişiklikleri gibi bilinen bütün meteorolojik olaylar bu katmanda meydana gelir. Bu katmanı stratosfer, mezosfer, termosfer ve ekzosfer takip eder.

     

    Gaz örtüsünün dünya etrafında bulunmasının temel nedeni yer çekimi kuvvetidir. Atmosfer içinde bulunan oksijen hayatın gelişmesini temin ettiği gibi, meydana getirdiği diğer uygun şartlarla da hayatın sürekliliğini sağlar. Bunun yanı sıra güneşten dünyaya gelen enerjinin tekrar uzaya süratle dönmesini önler.  Atmosfer yer kürenin etrafında adeta düzenleyici ve koruyucu bir örtü şeklindedir.

     

    Atmosfer başta azot ve oksijen olmak üzere argon, karbondioksit, su buharı, neon, helyum, metan, kripton ve hidrojen, ksenon gibi gazlarının karışımından meydana gelmiştir.

     

    Atmosferde bulunan gazları üç gurupta inceleyebiliriz.

     

    1)Havada devamlı olarak bulunan ve miktarları değişmeyen gazlar (Azot, Oksijen, Soy gazlar (He,Ne,Ar,Kr,Xe,Rn) )

    2)Havada devamlı olarak bulunan ve miktarları azalıp çoğalan gazlar (Karbondioksit, Su buharı, Ozon)

    3)Havada her zaman bulunmayan gazlar (Kirleticiler)

     

    Atmosfer içindeki gazların hacimsel oranları yatay ve dikey hava hareketleri nedeni ile yerden 25 km. yüksekliğe kadar hemen hemen sabit kalır. Daha yukarı tabakalarda ise dikey hava hareketlerinin bulunmaması nedeni ile gazlar Dalton Kanununa göre,  ağırlıklarına uygun katmanlar halinde sıralanmışlardır.  Havada devamlı bulunan ve miktarları değişmeyen gazlar,  hayatın sürekliliğini sağlayan unsurlardır. Havada devamlı bulunan ve miktarları azalıp çoğalan gazlar ise iklimler üzerinde önemli etkiler meydana getirirler. Atmosferdeki su buharı miktarı, denizler, göller, nehirler ve bitkilerden buharlaşma ile artar ve bulutlardan sis, çiğ, kar, dolu ve yağmur oluşumu ile de azalır. Su buharının bu değişkenliği, uzun sürede, bu olaylarla birbirini öyle dengeler ki, su buharının atmosferdeki miktarı değişmez.

     

    Atmosferde 25 km. yüksekliğe kadar bulunan gazların miktarları aşağıda belirtilmektedir;

     

    Gazlar Sembolleri Hacimsel Yüzdeleri (%) Molekül Ağırlığı
    Azot (DiNitrojen) N2 78.084 28.01348
    Oksijen (DiOksijen) O2 20.946 31.9988
    Argon Ar 0.934 39.948
    Karbondioksit CO2 0.0387 44.0098
    Neon Ne 0.001818 20.1797
    Helyum He 0.000524 4.0026
    Hidrojen (DiHidrojen) H2 0.000055
    Metan CH4 0.000179 16.04276
    Kripton Kr 0.000114 83.80
    Ozon O3 0.000001-0.000004 47.9964
    Su Buharı H2O 0 – 4 18.02

     

    Havadaki bu gazlardan oksijen, azot ve karbon dioksit canlılar için çok önemlidir. Canlılar solunum için oksijene gereksinim duyar. Oksijen besinlerin yanıp, enerjiye dönüşmesinde kullanılır.

     

    Azot, oksijen gazını seyreltir. Hem solunuma yararlı hale getirir, hem de ani yanmaları önler. Ayrıca azot, proteinli besin maddelerinin yapılması için gereklidir. Havadaki azot, azot bağlayıcı bakteriler tarafından toprağa geçer. Bitkiler fotosentez sonucunda proteinli besin maddelerini oluşturur.

     

    Karbondioksit ise normalde çok küçük yer teşkil eden bir birleşendir. İnsan ve hayvanların teneffüsü ve bitkilerin fotosentez olayı ile atmosferdeki miktarı dengede tutulur.

     

    Ozon tabakası da güneşin zararlı ultraviyole ışınlarından canlıları korur.

     

    2. TOPOĞRAFİK ÖZELLİKLERİN VE METEOROLOJİNİN HAVA KİRLİLİĞİNE ETKİSİ

     

    2.1. Topoğrafik özellikler: Yeryüzü şekillerinin özelliği kirli havanın yerleşim birimi üzerinde kalışını etkilemektedir. Yani doğrudan bir etki değil ama mevcut kirliliğin kalıcılık süresini etkilemesi açısından önemlidir. Mesela; çanak şeklindeki yerleşim alanlarında, hakim rüzgâr yönüne dik uzanan, oluk biçimindeki çukur yerlerdeki bölgelerde kirliliğin kalıcılık süresi daha uzun olmaktadır. Yani, çanak şeklindeki arazilerde daha uzun süre kalan kirleticiler yatay hava hareketini de alamıyor ya da az alıyorsa hava kirlenmektedir. Ankara, Konya, Kayseri, Malatya, Erzurum ve Diyarbakır’daki hava kirlenmesinde kalitesiz fosil yakıtlar yanında buraların çanak şeklinde havza kenarı arazide oluşları da etkili olmaktadır. Buna karşılık çevresi açık şehirlerde kirli hava daha çabuk doğal olarak etkisi de az etkili olmaktadır.

     

    2.1.2. Yükseklik: Kirlenmeyi etkileyen topoğrafik bir unsurdur. Bilindiği gibi yeryüzünden 100 m. yükseldikçe sıcaklık yaklaşık 0.65 °C azalmaktadır. Bu sebepten yüksek yerler soğuk olur. Daha çok yakıt tüketilir. Daha uzun süre soba ve kalorifer yakılır.

     

    2.1.2. Bakı: Bir yerin güneşe karşı yönü demek olan bakı şartları da kirlenmeye etki eder. Eğer bir yerleşim merkezi güneşe bakan bir yamaçta ise daha çok ısınır. Böylece yakıt ihtiyacı azalır, dolayısı ile kirlenme de daha az olur.

     

    2.2. Meteorolojik Olaylar: Meteorolojik olaylar hava kirliliğini büyük ölçüde etkileyen unsurlardan biridir. Havayı kirletici unsurların, kaynağından çıktıktan sonra atmosfere karışarak dağılması, havada asılı olarak kalması veya taşınması meteorolojik olaylarla çok yakından ilgilidir. Bu meteorolojik olaylar sıcaklık, sis, inverziyon, rüzgâr, nem, yağış ve basınç faktörleridir.

     

    2.2.1 Sıcaklık: Havalar soğuyunca ısınma ihtiyacı doğmakta ve daha çok yakıt kullanılmaktadır. Nitekim hava kirliliği yurdumuzda daha çok Ekim-Kasım aylarında başlayıp, Mart-Nisan ayları sonuna kadar ortalama sıcaklığın 18°C nin altında olduğu dönemler de olmaktadır. Ayrıca gün içinde  sabah saat 05:00 – 08:00 saatleri arası, akşamda 16:00 – 20:00 saatleri arası kirliliğin yoğun olduğu saatlerdir. Yani, sıcaklığın düşük olduğu saat ve aylarda kirlenme daha çok olmaktadır. Mesela; yaz ayları ve gece 20:00 ile 05:00 saatleri arası hava, diğer dönem ve dilimlere göre daha az kirlidir.

     

    Sıcaklık terselmesi (İnversiyon): Normal şartlarda ısınan hava yükselir ve yükselirkende içindeki kirletici maddeleri beraberinde yukarı taşır. Bu dikey hareket havayı temizler.  Sıcaklık, yerden 100 metre yükseldikçe yaklaşık 0,65 oC azalır. Hava yerden yukarı doğru yükselirken genişler ve soğur. Hava içindeki nem, bulut oluşturmak üzere yoğunlaşır. Bu şartlar altında troposferde hava kirliliği ile ilgili sorun olmaz ve gazlarda çökme meydana gelmez. Hava kütlesi aşağıdan yukarı doğru yükseldikçe sıcaklığın sürekli olarak azalması gerekirken bir yerde artar, daha sonra azalmaya başlarsa bu durumda sıcaklık terselmesi (inversiyon) meydana gelir.

     

    Üç temel inversiyon vardır. Bunlar; radyasyon inversiyonu, çökme inversiyonu ve adveksiyon inversiyonudur.

     

    Radyasyon İnversiyonu: Yüksek basınç şartları altında bulutsuz ve sakin rüzgarlı günlerde radyasyon inversiyonu gerçekleşir. Radyasyon inversiyonu genel olarak geceleri başlar. Bulutsuz gecelerde yer ısısını hızlı şekilde yayar. Sonuç olarak hem yer ve hem de yere yakın hava tabakası hızlı şekilde soğur. Üst tabakadaki hava tabakası ise daha sıcak hale geçer. Böylece radyasyon inversiyonu oluşur. Bu durumda sıcak hava üstte, soğuk hava altta yere yakın olacağından dikey hava hareketi de oldukça zordur. Yani bacalardan çıkan kirleticiler yükselememektedir. Radyasyon inversiyonu havada sis oluşumunu başlatır, aynı zamanda gazları ve partikülleri içinde tutar. Güneş ışınları sabahleyin soğuk yer tabakasına nüfuz ederek inversiyonu kırmaya çalışır. Isınan hava ile sis tabakası ortadan kalkar. Eğer hava çok sakin ve aşırı nemli ise güneş ışınlarının radyasyon inversiyonunu ortadan kaldırması zaman alabilir. Bu süre birkaç saatten birkaç güne kadar sürebilir.

     

    Radyasyon inversiyonu sonbahar ve ilkbahar aylarında sık aralıklarla olmakla birlikte kış ve yaz aylarında da meydana gelir. Radyasyon inversiyonu genellikle gece saatlerinde başlar ve sabah saatlerinde etkisini devam ettirir. İnversiyon, hava kirliliğinin yoğun olduğu il ve ilçelerde daha uzun süre devam etmektedir.

     

    Londra’da 1952 yılında gerçekleşen ve binlerce kişinin ölümüne neden olan inversiyon, radyasyon inversiyonudur. Yer seviyesinde ciddi sis oluşmuştur. Yüksek basınclı, sakin havada bacadan atılan kirleticiler sis tabakası içinde tutulmuştu. Radyasyon inversiyon 5 Aralıkta başlamış 10 Aralığa kadar devam etmiştir. Güneş ışınları sis tabakasını ısıtıp ortadan kaldıramamıştı.

     

    Çökme İnversiyonu: Dağ eteği bölgeleri ile vadilerde çökme inversiyonu sık aralıklarla meydana gelmektedir. Yüksek basınç şartları altında bulutsuz havalar ile sakin rüzgarlı hallerde, bir tepe, dağ bölgesi, engel gibi yüksek bölge üzerinden dağ eteği veya vadi üzerine gelen soğuk hava tabakası yüksek bölgeden aşağı doğru inerken sıkışır. Sıkışan hava kütlesi ısınır. Böylece yerden belli bir yükseklikte sıcak hava tabakası oluşur. Yer seviyesindeki hava kütlesi inversiyon tabakasına kadar yükselir. İnversiyon tabakası bir kapak gibi hareket ederek hava kütlesinin ve kirleticilerin daha fazla yükselmesini ve dağılmasını engeller.

     

    Çökme inversiyonu, radyasyon inversiyonuna göre daha etkilidir. Etki süresi daha uzundur. Bu tür inversiyonlar genel olarak ilkbahar ve sonbahar aylarında daha sık aralıklarla meydana gelir.

     

    Atmosferde bir kaç km. içinde çökme inversiyonu meydana gelir. İnversiyon tabakasının yerden yüksekliği oldukça önemlidir. İnversiyon tabakası yerden ne kadar yüksekte oluşmuşsa bacadan ve egzozdan atılan kirleticilerin atmosferde seyrelmesi o kadar yüksek olur. İnversiyon tabakası yere ne kadar yakın ve ortamdan kalkma süresi uzun ise hava kirliliği bakımından etkisi o kadar şiddetlidir.

     

    Dağlarla veya yüksek tepelerle çevrili şehirlerimizde yüksek basınç şartlarının hakim olduğu açık hava ve sakin kış aylarında bu tür inversiyon sık aralıklarla meydana gelebilir. Eğer bu tür bölgelerde kış aylarında kalitesiz yakıtlar (kükürt, kül ve nem oranı yüksek, kalorisi düşük) ısınma amaçlı olarak kullanılıyorsa bacadan atılan kirleticilerin çevre üzerinde etkisi inversiyonlu günlerde fevkalade ölümcül olabilir.

     

    Adveksiyon İnversiyonu: Yüksek basınçlı günlerde, sakin ve açık atmosferik şartlarda, sıcak deniz esintileri, karaya ulaşmadan önce soğuk hava akımları üzerinden geçtiği sahillerde (şehirlerde) bu tür adveksiyon inversiyonu meydana gelir. Bu durumlarda yer seviyesindeki soğuk hava tabakası üzerine sıcak hava tabakası yerleşir. Kararlı (stabil) tabaka olarak adlandırılan inversiyon tabakası bir kapak gibi hareket ederek tabaka altında bacadan veya egzozdan atılan kirleticilerin tutulmasına ve birikmesine neden olur.

     

    Adveksiyon inversiyonu, genel olarak arkasında yüksek tepe veya dağ olan sahil bölgelerinde kurulan şehirlerde meydana gelmektedir.

     

    2.2.2 Basınç: Atmosferi oluşturan gazların ağırlıklarının atmosfer içinde ve altındaki cisimlere yaptığı etkidir. Hava kirliliğinin kalıcı ya da dağılıcı olmasında etkili bir unsurdur.

     

    Yüksek Basınç: Havanın soğuması ile yoğunlaşan havanın yer çekimi etkisi ile yeryüzüne çökmesi sonucunda,  bu havanın altındaki yüzeylere yaptığı basınca yüksek basınç denir. Yüksek basınç şartlarında hava devamlı çökme eğilimi gösterir. Bu nedenle kirli hava, yükselme ve dağılma şansı bulamaz.

     

    Alçak Basınç: Havanın ısınması ile genişleyen havanın altındaki cisimlere yaptığı basıncın azalmasıyla oluşan basınçtır. Alçak basınç şartlarında hava yükselici özellik gösterir. Türbülans ve konvektif harekete sahiptir. Kirli havayı atmosferin üst katlarına taşıyarak, yükseklerdeki rüzgarlarla dağılmasına neden olur.

     

    2.2.3 Rüzgar: Isınan hava yükselir. Bu nedenle yeryüzüne yaptığı basınç azalır. Fakat yeryüzünün her yerinde sıcaklık farkı aynı değildir. Hava sıcaklığının düşmesi durumunda ise havanın yeryüzüne yaptığı basınç artar. Bu durumda ısınan hava ile soğuk hava sürekli yer değiştirir. Yani ısınan bölgeler ile soğuk bölgeler arasında sürekli bir hava akımı vardır. Bu hava akımına rüzgâr adı verilir.

     

    Rüzgârın etkisi havayı kirletme yönünde değil kirli havayı az ya da çok taşıma, kirliliği dağıtma yönünde olmaktadır. Rüzgârın olmaması, eğer dikey hava hareketi de yoksa kirli havanın olduğu yerde kalması demektir. Bunu da kısaca şöyle ifade etmek mümkündür:

     

    Yerleşim alanlarının ve fabrikaların hakim rüzgâr yönüne uygun veya ters yönde oluşunun da şehirlerin havasının kirlenmesinde çok etkili olduğu bilinen bir gerçektir.

     

    2.2.4 Yağış: Havadaki su buharının çeşitli koşullarda yoğunlaşarak atmosferden düşmesine yağış adı verilir.  Yağışlar; yağmur,  kar,  dolu olarak düşen çiğ, kırağı; sis olarak da düşmeyen hidrometeorlar olarak ikiye ayrılır.

     

    Önemli bir coğrafi unsur olan yağış kirlenmeyi azaltıcı yönde etkiler. Özellikle yağmur şeklindeki yağışlar havadaki tozu, küçük partikülleri havadan yere indirmekte ve havayı temizlemektedir. Aynı şekilde başta S(kükürt) ve N(Azot) bileşikli gazları yere indirdiği bilinmektedir.

     

    2.2.5 Nem: Atmosferde bulunan su miktarı atmosferin nemliliği olarak adlandırılır. 1 m2 hava içindeki su buharının gram olarak ağırlığına “mutlak nem”  denir.  Havanın o anda taşıdığı nemin aynı sıcaklıkta yüklenebileceği en yüksek nem miktarına oranına “nispi nem” denir. Bu değer yüzde ile ifade edilir.

     

    Nem, hava kirliliği açısından hem olumlu, hem olumsuz etki yapabilen bir unsurdur. Atmosferin yere yakın kısmında nem daha fazla olup, bu nem ısıyı tutar ve böylece az yakıt gerektiği için kirlilikte az olur. Atmosferde bulunan nem hava sıcaklığının azalması ile yoğunlaşarak sise sebep olur. Hava içerisinde bulunan aerosoller bu yoğunlaşmada çekirdek vazifesi görürler.  Dolayısıyla sis daha çok kirlenmiş havada meydana gelir. En tehlikeli hava kirlenmesi problemleri sislerle beraber ortaya çıkmaktadır. Hava içerisinde bulunan su zerreciklerinin sebep olduğu en önemli 3 olay aşağıdaki gibi özetlenebilir:

     

    1) SO2 (kükürt dioksit) konsantrasyonunun yoğun olduğu zamanlarda, nisbi nem de yüksek ise havada H2O (Su buharı) ile SO2 (kükürt dioksit) reaksiyona girip H2SO4 (sülfürik asit) oluşmaktadır.

    2) Vadilere çöken sisler güneş ışınlarının yeryüzüne tesirini azaltır ve vadinin ısınması gecikerek geceleyin meydana gelen inversiyon tabakası uzun süre vadi üzerinde kalır; dolayısıyla kirleticiler ortamdan ayrılamaz,

    3) Havadaki nem, sıcaklığın yükseklikle değişme hızına dolayısıyla atmosferdeki olayların kararlılığına tesir eder.

     

    O yüzden yoğun sisli günler sağlık açısından oldukça tehlikelidir.

     

    3. HAVA KİRLİLİĞİNİN KAYNAKLARI VE NEDENLERİ

     

    Hava kirliliği ilk olarak, atmosfer bileşiklerinin değişmesiyle başlamaktadır. Evlerin, iş yerlerinin, sanayi kuruluşlarının ve motorlu taşıtların bacalarından çıkan kirleticilerin havaya karışması ve havanın bileşimini bozması, hava kirliliğine neden olmuştur. Temiz hava, içerisinde hacimce % 78,08 azot, % 20,94 oksijen, %0,03 karbondioksit,  %0,93 argon gazı bulunan fakat duman, toz tanecikleri, kükürt dioksit ve diğer gazlar bulunmayan ya da çok az bulunan hava demektir.

     

    Atmosfer, genellikle içerisine karışan kirletici maddeleri etkisiz hale getirmesine rağmen devamlı bir şekilde kirlenmektedir. Motorlu taşıtların hızla artması, sanayileşme ve endüstriyel gelişmeye paralel olarak kentlerin büyümesi, teknolojik gelişmeler; toplum refahını arttırırken bunların sebep olduğu kirlenme, doğal kirlenmenin çok üzerinde olmaktadır. Fabrika ve ev bacalarının dumanları, motorlu taşıtların egzoz gazları, havaya bol miktarda zehirli gazlardan olan karbon monoksit (CO), kükürt dioksit(SO2) ve azot oksitler gibi gazların karışmasına neden olur. Hava kirliliğine, CO’nun %52, SO2’nin %18, hidrokarbonların %12, NO2’nin %6 ve diğer parçacıkların %12 oranında katkıları vardır.

     

    Hava kirliliğine neden olan kirleticiler kaynaklarına göre,  doğal faaliyetler sonucu meydana gelen hava kirliliği ve yapay faaliyetler sonucu meydana gelen hava kirliliği olmak üzere ikiye ayrılır.

     

    Hava kirliliğinde, doğal kirlilik kaynaklarından çok yapay kirlilik kaynaklardan meydan gelen hava kirliliği önemlidir. Çünkü günümüzde insanları en çok ilgilendiren, özellikle büyük yerleşim merkezleri ve sanayi alanlarındaki hava kirliliğidir. Bu kirlilikte daha çok insan faaliyetleri sonucu meydana gelir.

     

    3.1 Doğal Faaliyetler Sonucu Meydana Gelen Hava Kirliliği

     

    Doğal kirliliği oluşturan kirletici kaynaklar:

     

    Meteorlardan, yer yüzeyindeki büyük çöl alanlarından ve kumluk alanlardan rüzgarlarla atmosfere taşınan tozlar; Orman yangınları ile atmosfere önemli miktarlarda duman ve zehirli gazlar karışır; Foto kimyasal olaylarla azot dioksit; Yanardağlardaki volkanik faaliyetler sonucunda kükürt dioksit, hidrojen klorur, hidrojen flörür; deniz çalkalanmasından sodyum klorür; Doğadaki çürüme olayları sonucu çıkan metan (CH) ve kükürtlü bileşikler, H2S, sayılabilir.

     

    3.2 Yapay Faaliyetler Sonucu Meydana Gelen Hava Kirliliği

     

    Endüstriyel faaliyetlerde, ısınma ve motorlu taşıtlarda fosil kaynaklı yakıtları (odun, kömür, benzin, fuel-oil  gibi) yanması sonucunda ortaya çıkan;  Partikül Madde (PM),  Kükürt  Dioksit (SO2),  Azot Oksitleri (NOx), Karbon Monoksit (CO), Karbon Dioksit (CO2), Kurşun (Pb), Hidrokarbonlar (HC), vb.  yapay faaliyetler sonucu meydana gelen hava kirliliğinde önemli rol oynamaktadır.

     

    Bunlardan Azot oksitler (NOx) ve Hidrokarbonlar (HC) traposferik ozonun oluşmasına sebep olurlar. Oksijenin aktif bir hali olan ozon, hidrokarbonlar ile azot oksitlerin ısı ve güneş ışığı aracılığı ile birleşmesinden oluşur. Özellikle, insanların solunum yollarına zarar verir, yapı, bina ve malzemeleri aşındırır, rüzgarlar ile taşınarak asit yağmurları halinde bitki örtüsünün ve ormanların tahribine neden olur.

     

    Doğal veya yapay kaynaklı atmosfere karışan hava kirleticileri, her iki halde de atmosfere yayıldıkları anda hızla kimyasal reaksiyonlar oluştururlar ve hava akımları ile karışır, dağılır, yayılır ve taşınırlar. Böylece kirleticiler, kaynaktan çıkıp, alıcılara ulaştığında karakterleri değişebilir.

     

    Doğal faaliyetler veya yapay faaliyetleri sonucu meydana gelen kirleticiler de kendi aralarında atmosfere doğrudan verilen kirleticiler (birincil Kirleticiler) ve bu kirleticilerle, atmosferik özellikler arasındaki kimyasal olaylar sonucu oluşan kirleticiler (İkincil Kirleticiler) olmak üzere iki alt gruba ayrılırlar.

     

    3.3 Birincil Kirleticiler

     

    Bunlar kaynaktan doğrudan doğruya çıkan kirleticilerdir. Birincil kirleticiler volkanik patlama sonucu yayılan kül, motorlu taşıtın egzozundan çıkan karbon monoksit (CO) veya fabrikalardan açığa çıkan sülfür dioksit gibi bir prosesten doğrudan yayımı yapılan maddelerdir. Kükürtdioksit(SO2), Hidrojen Sülfür(H2S), Metan(CH4), Azot Monoksit(NO), Karbon Monoksit(CO), Karbon Dioksit(CO2), Hidrojen Florür(HF), Hidrojen Klorür(HCl), Partiküller, vb.

     

    3.4 İkincil Kirleticiler

     

    Atmosferde sonradan oluşan kirleticilerdir. Birincil kirleticilerin havada reaksiyona veya etkileşime girmeleri sonucu oluşurlar. İkincil kirleticilere önemli bir örnek yer seviyesi ozonudur. Bu, fotokimyasal sis oluşturan birçok ikincil kirleticiden birisidir. Kükürt Trioksit (SO3), Sülfürik Asit (H2S04), Azot Dinoksit (NO2), Ozon (O3), Peroksi asetil nitrat (PAN), Aldehitler, Ketonlar, Asitler vb.

     

    4. HAVADA BULUNAN KİRLETİCİLER VE ETKİLERİ

     

    Havada bulunan kirleticiler, havanın doğal yapısındaki bileşimi değiştiren, katı, sıvı ve gaz formlarda bulunabilen kimyasal maddelerdir. Genel anlamda emisyon kirleticileri;

     

    Yanma Gazları (SO2,NOx, CO), Partiküler Madde (Toz), ağır metaller, Uçucu Organik Buhar ve Bileşikler (VOC), Flor, Klor, Polisiklik Hidrokarbonlar (PAH), Dioksin-Furanlar, Radyoaktif Maddeler

    vb. şeklinde sınıflandırmak mümkündür.

     

    Bu kirleticiler insanların solunum yollarını etkileyerek normal mekanizmasını bozar; bronşlarda iltihaplara ve daralmalara neden olur. Bu değişmeler sonunda da, kronik bronşit, farenjit, larenjit, solunum güçlükleri, astım ve anfizem en çok rastlanan hastalık tipleridir. Araştırmalar akciğer kanserinin meydana gelmesinde ve artmasında hava kirliliğinin önemli bir neden olduğunu göstermektedir. Ayrıca hava kirliliği olan bölgelerde yaşayanların ömrünün, hava kirliliğinin olmadığı bölgelerde yaşayanlara göre 2-3 yıl daha kısa olduğu belirlenmiştir.

     

    Bunların yanı sıra kirli hava insanlar üzerinde olumsuz psikolojik etkiler de yaratabilmekte, salgın hastalıklara karşı vücudun direncini azaltmakta ve hastalıkların iyileşmesini geciktirmektedir. Bu olaylar özellikle bebekler ve gelişme çağındaki çocuklar, gebe kadınlar, yaşlılar, kronik solunum ve dolaşım sistemi hastalığı olanlar, endüstriyel işletmelerde çalışanlar, sigara kullananlar ve düşük sosyoekonomik grup içinde yer alanlar üzerinde daha etkili olmaktadır.

     

    4.1. Kükürt dioksit (SO2)

     

    Gaz halindeki kirleticiler arasında kükürtoksitler en çok bilinen birincil hava kirleticilerindendir. Bileşiminde kükürt bulunan yakıtların (Linyit, asfaltit, fuel-oil ve gazyağı gibi) yanmasıyla açığa çıkan keskin kokulu ve zehirli bir gazdır. Yanmanın kalitesine ve yakıtın içinde bulunan katkı maddelerine göre miktarı değişir. Kükürt dioksitin kaynağı insan veya doğal yapımı olabilir. Termik Santrallerde Elektrik enerjisinin üretiminde kullanılan yakıtlar,  Kentsel bölgelerde konutların ısınma amaçlı fosil yakıt kullanımı, kükürtten yararlanan sanayi tesisleri ve motorlu taşıtlar kükürt oksitlerinin oluşumuna yol açan önemli insan kaynaklarıdır. Bu kaynaklara oranla çok daha az olarak doğal olaylardan kaynaklı kükürt dioksit, volkanlardan çıkan gazların en önemlisidir.

     

    Kükürt dioksiti dengede tutan başlıca etmenleri şu şekilde sıralamak mümkündür.

    • Bitkiler tarafından emilerek.
    • Su kütleleri tarafından absorbe edilerek.
    • Taş ve toprak tarafından absorbe edilerek.
    • Kimyasal reaksiyonlara girerek.

    Kükürt havada oksidasyona uğrayarak kükürt dioksite dönüşür. Ortamda herhangi bir katalizör madde bulunmadığı durumda, kükürt dioksit yavaş bir reaksiyonla kükürt trioksite dönüşür.  Bu dönüşüm ortamda oksijen,  ozon veya hidrokarbon serbest radikallerinin bulunması durumuna göre değişim gösterir.

     

    S + O2  —  SO2

    SO2+ O — SO3

     

    Kükürt trioksit (SO3) ile havadaki su buharının reaksiyonu sonucunda oluşan sülfirik asit (H2SO4) kuvvetli bir asit olup, yağmur suyu ile yıkanması sonucu asit yağmurlarını meydana getirir. Asit yağmurları orman alanları gibi yeşil alanları yok etmekte suları kirletmekte, ev, araba gibi eşyaların çürümesini hızlandırarak ömrünü kısaltmaktadır.

     

    Asitler genelde havada aerosollar halinde bulunurlar.  Bu aerosollar kar,  yağmur,  dolu gibi yağışlarla yer yüzünde birikirler.

     

    Havanın kükürt dioksit kapsamı meteorolojik koşullarla ilişkilidir. Sisli havalarda konsantrasyonun artığı, buna karşılık yağışlı havalarda azaldığı saptanmıştır. SO2 suda çözünürlüğü fazla olduğundan hızla su ile birleşerek çözelti fazına geçer. Bu nedenle yağmur suları, atmosferden SO2 gideriminde çok etkilidir.

     

    Kükürt dioksit (SO2), suda ve dolayısıyla kanda büyük ölçüde çözünebilen bir gazdır. Bunun en önemli tesiri üst teneffüs yollarının cidarlarını zedeleyerek, neticede hava akışına olan mukavemetini azaltmasıdır.

     

    Yapılan araştırmaların sonucuna göre, kükürt dioksitin bronşitten dolayı ölümleri arttırmakta olduğu saptanmış, atmosferde kükürt dioksit (SO2) miktarının arttığı sisli havalarda kronik bronşitli bazı hastalarda nefes darlığının şiddetlendiği gözlenmiştir. Ayrıca kirlilik derecesinin yüksek olduğu zamanlarda bazı hastalıklara tutulmuş kişilerde ölümlerin bir hayli arttığı görülmüştür. Aynı zamanda solunum sisteminin koruyucusu olan tüycüklere de zarar vermektedir.

     

    Kirlenmiş havada insanlar için en tehlikeli olan partiküllerden biri sülfürik asittir (H2SO4). Sülfürik asitin tesiri esas itibariyle bileşimindeki kükürt dioksidin, üst teneffüs yollarının ve balgam çıkarmaya yarayan dokuların tahriş edilmesi ve bronşların daraltılması şeklinde olmaktadır. Kükürt dioksit, yonca, pamuk, buğday ve elma türlerine etkisi fazladır. 0,3 ppm konsantrasyonunda domates, patates, tütün, benekli fasulye ve ıspanak gibi bitkilere zarar vermektedir.

     

    Yüksek SO2 değerleri, bitkiler için zararlıdır. Tek çenekli bitkilerde önce yapraklar uç kısmından itibaren ağarır, daha sonra bitkide genel bir pörsüme göze çarpar. Çift çenekli bitkilerin yapraklarında önce kırmızı, sarı ve kahverengi lekeler belirir, daha sonra yapraklar kıvrılarak kurur ve dökülürler. Tek yıllık bitkilerde en genç yapraklar en dayanıklı kısımdır, en hassas kısım ise orta yaşlı yapraklardır. Çok yıllık bitkilerde yaprak renginde meydana gelen değişim bitkinin tepesinden başlar. SO2 etkisi ile zarara uğramış yaprakların mikroskobik incelemelerinde klorofil parçalanması, tanen maddelerinin bulunmaması, plazmanın tahribi, kalsiyum pektinatın çözünmesi sonucu hücre ara lamellerinin ortadan kalkması gibi olaylar gözlenir. En çok tahribat, stomaların yakınındaki klorofilce zengin dokularda meydana gelir.

     

    Yapı materyalinde renk ve fiziki niteliklerde, heykel ve anıtlarda süratli aşınmaya neden olur. Demir, çelik ve çinko gibi metallerde görülen aşınma SO2 kirliliği nedeniyle artış gösterir.

     

    Atmosferde kalıcılık süresi 40 günü bulmaktadır.

     

    4.2. Partikül Madde

     

    Hava kaynaklı partiküler madde (PM), inorganik ve organik maddelerin kompleks karışımlarını temsil eder. Partiküler maddeler Kütle ve bileşimi yönünden; aerodinamik çapı 2.5 µm den büyük kaba partiküller ve aerodinamik çapı 2.5 µm den küçük ince partiküller olarak iki gruba ayrılır.

     

    İnce partiküller; ikincil olarak oluşan aerosolleri (gaz-partikül dönüşümü), yanma sonucunda oluşan partikülleri, yoğunlaşan organik ve metal buharlarını içerir. Kaba partiküller; genelde yer kabuğu materyalleri yol ve endüstrilerden oluşan kaçak tozları içerir. Partiküler maddenin asit komponenti ve onun mutajenik aktivitelerinin çoğu genel olarak ince fraksiyonda bulunur.

     

    Partiküler maddenin kaynağı doğal veya insan yapımı olabilir. Bazı partiküller volkanlardan, toz fırtınalarından, orman veya mera yangınlarından, canlı bitkilerden veya deniz serpintilerinden doğal biçimde oluşurlar. Motorlu Taşıtlarda, güç santrallerinde ve çeşitli endüstriyel proseslerde fosil yakıtların kullanılması gibi insan faaliyetleri de önemli miktarlarda aerosol üretimine yol açar. Küresel ortalamada insan faaliyetleri sonucu üretilenler aerosol miktarı, atmosferimizdeki toplam aerosol miktarının yaklaşık yüzde 10’una karşılık gelmektedir. Partiküler maddelerin en önemli etkisi solunum sistemi üzerinde yaptığı tahriştir. Kalp hastalıkları, kötü ciğer fonksiyonları, akciğer kanseri ve mide kanseri gibi sağlık problemlerine neden olduğu bilinmektedir.

     

    Partikül Maddelerin eşyalar üzerindeki en çok bilinen tesiri bina cephelerinde, kumaşlar ve diğer eşyalar üzerinde lekeler meydana gelmesidir. Yüzeyler üzerine 0,3 mikron büyüklüğündeki partikül maddelerinin birikmesi neticesi söz konusu bozulma ve lekeler meydana gelmektedir. Zamanla bu birikme, yüzeyi tahrip ederek, rengini değiştirerek kendini belli eder. Bitkiler üzerindeki etkisi, gözeneklerden girerek bitkilerin solunumunu engeller. Büyüme yavaşlar, meyveler küçülür ve besi değerleri düşer. Partikül maddelerin diğer bir tesiri de görüş mesafesini azaltmalarıdır. Çapları 0,3 – 0,6 mikron arasında değişen partiküller görüşü son derece güçleştirmektedir.

     

    4.3. Azot Oksit

     

    Yakıtın yüksek sıcaklıkta (1100 °C aşan sıcaklıklar)  yanma sırasında azotun oksijenle birleşerek gaz halinde dışarı atılmasıyla oluşan gazlardır. NO gazı kapalı bir sistemde yavaş soğutulursa N2 ve O2 gazları meydana getirmesine rağmen; ani olarak soğutulursa bir kısmı O2 ile birleşerek NO2 gazına dönüşür. Atmosferde en çok bulunan şekli NO ve NO2’dir. Bunlardan başka nitrozoksit (N2O), azottrioksit (N2O3) ve azottetraoksit  (N2O4) gazları da vardır. Bunlardan biyobozunma sonucu oluşan ve toksik olmayan N2O atmosfer kirleticileri arasında sayılmaz. Gülme gazı olarak da bilinen N2O soluyan kişide sarhoşluk etkisi ve kriz biçiminde gülme isteği uyandırma etkisinden dolayı tıpta anestezide yararlanılır.

     

    Azot oksitler daha çok termik santrallerde,  motorlu araçlarda ve ısınma amacı ile kullanılan fosil  kökenli  yakıtların yanmasıyla yayılır.

     

    Doğal olarakta; Topraktaki bakteriyel faaliyetler, Orman yangınları, Volkanik patlamalar, Yıldırımlardan kaynaklanır.

     

    Havadaki oranı, büyük ölçüde o bölgedeki araba, termoelektrik santrali ve petrol rafinerisi sayısıyla paralellik gösterir. Yukarıda belirtilen faaliyetler sonucunda atmosfere verilen azot monoksit (NO), hava ile temas ettiğinde hemen yükseltgenerek (azot dioksit) NO2‘ye dönüşür. NO2 rahatlıkla suda çözünüp asit çözeltisi oluşturabilir.

     

    NO(g) + ½ O2(g) —- NO2(g)

    2NO2 + H2O —- HNO3 + HNO2

     

    Endüstriyel bölgelerde görülen kahverengi bulutların rengi, keskin ve nahoş kokulu ve toksik olan NO2 den gelir.

     

    4.4. Karbon dioksit

     

    Karbondioksit (CO2) atmosferde çok düşük konsantrasyonda bulunan bir gazdır. Çevrede önemli bir anahtar görevini yapar. Örneğin, bitkiler karbon dioksit alırlar ve bunu fotosentezlerinde kullanarak yaşamlarını sürdürürler.

     

    Karbon dioksitin diğer bir özelliği de güneşten gelen ışınların değişmeden yeryüzüne ulaşmasını sağlar. Ancak bu sırada yeryüzünden gelen uzun dalga radyasyonunun bir kısmını absorblar.

     

    Karbon dioksit doğal veya yapay olarak yanma veya oksidasyon sonucunda oluşur. Karbondioksitin kendisi toksik bir gaz değildir. Normal atmosfer şartlarında %0.03-%0.06 arasında değişen konsantrasyonlarda, ayrıca kaynak sularında da çözünmüş halde bulunur.

     

    Atmosferde bulunan karbon dioksit konsantrasyonu fosil kaynaklı yakıtların yanması sonucunda her yıl 2.3 ppm kadar artmaktadır. İnsanlar aşağı yukarı 500 milyon yıl önce oluşan kömür yataklarının bütününe yakın bir kısmını tüketmiş bulunmaktadır. Bugün bile enerjinin büyük bir kısmı fosil yakacaklarından karşılanmaktadır. Bu yakacaklardan ise yılda 20 milyar ton CO2 atmosfere bırakılmaktadır. Bunun üçte biri okyanus veya derin su kaynaklarınca ve bitkiler tarafından alınarak atmosferden uzaklaştırılmaktadır.  Geri kalan 1.5 ppm ise atmosferdeki karbon dioksit konsantrasyonuna ilave olmaktadır.  Bu miktar da atmosferin tedrici olarak ısınmasına neden olarak sera etkisini her geçen gün biraz daha arttırmaktadır.

     

    12 gram karbon yandığı zaman 48 gram CO2 vermektedir. Böylece 1970 yılında sivil endüstri tarafından tonlarca kömürün ve hidrokarbonların yanması sonucu atmosfere 15.4 milyar ton CO2 bırakılmıştır. Robinson ve Robbins’e göre (1968) canlıların faaliyeti sonucu her yıl solunumla 7.2×1010 ton CO2 atmosfere verilir. Buna karşılık her yıl 11×1010 ton CO2 fotosentez yolu ile primer üreticiler tarafından tüketilir. 1970 yılında yakacaklarla atmosfere bırakılan CO2 miktarı 2.25×1012 olup yılda 2 ppm.’lik bir artış göstermektedir (Johson, 1970). Yanabilir maddelerden açığa çıkan CO2 miktarının 1/3’ü atmosferde kalır, geri kalanı ise biyosferin çeşitli çevrelerinde absorbe edilir.

     

    İşte 100 yıl boyunca endüstri toplumlarınca yanabilir fosillerden atmosfere devamlı verilen CO2 karbonun biojeokimyasal çevrimini bozmuştur. İnsan, volkanizma, fermantasyon ve solunum gibi olaylarla atmosfere verilen CO2 miktarı ile ototrof bitkilerin fotosentez ve sedimantasyon sonucu atmosferden alınan CO2 miktarı arasındaki denge durumuna kendini alıştırmıştır.

     

    Atmosferdeki CO2miktarının sabit kalmasını sağlayan homeostatik (canlıların iç yapılarını dengeleyen faktörler) faktörlere etkili bir şekilde müdahale edilmekte ve böylece atmosferdeki CO2 yoğunluğunun artmasına yardımcı olmaktadır. Yapılan araştırmalara göre 1880’de atmosferdeki CO2 miktarı 290 ppm. iken bugün 325 ppm’e yükselmiştir, demek ki %10’luk bir artış söz konusudur.

     

    Atmosferdeki CO2 miktarının ortalama artma miktarı 1958 ile 1964 arasında yılda 0,7 veya %0,2 ppm.. olmuştur. Bu 10 yılda %0,2’lik artışı göstererek 23 yılda bu iki katına çıkmıştır.

     

    Azot oksitler, SO2 gazından sonra en önemli hava kirleticisidirler. Gerek atmosferdeki konsantrasyonu,  gerekse özelliği nedeni ile insan sağlığına en fazla olumsuz etki gösteren azot bileşiği azot dioksittir.

    • NO2’nin sarımsı renginden dolayı görüş mesafesindeki azalma
    • NO2, kalp ve akciğerlerde problemlere neden olur.
    • NO2, bitkilerin gelişmesini engeller. Yaprak kenarlarında kahve rengi yanmalar ve lekeler olup daha sonra da yaprakların solmasıdır.
    • Kanser hastalıklarının yayılmasına neden olur
    • Gribe karşı direnci azaltır. (Özellikle Çocuklarda)
    • Tüm yakma prosesleri atmosferdeki NO2’nin ancak % 5’inden sorumludur. NO2’in çoğunluğu NO’nun reaksiyonlarıyla meydana gelmektedir.

    4.5. Flor

     

    Florun reaksiyon yeteneği özellikle hidrojenle birlikte çok yüksektir. HF, keskin kokulu, renksiz, kuvvetli yakıcı nitelikte bir gazdır. Özgül ağırlığı havaya oranla 0.731 olup, su ile çok iyi karışır.

     

    HF; alüminyum, ağır metal ve cam endüstrisinde, süperfosfat, emaye, porselen, tuğla, çimento ve çeşitli kimyasal madde fabrikalarında ve kömürle çalışan termik santrallerde meydana çıkmaktadır. Temiz havanın flor kapsamı 0.003 – 0.006 mg/m3düzeyinde bulunur. Emisyon kaynakları civarında bu miktar on ile kırk katına çıkabilir. Bu şekilde havaya karışan flor veya florlu bileşikler yağışlar ile toprağa ulaşıp orada birikebilirler.

     

    Florun bitkilere zararı havanın nem düzeyine bağlıdır. Buna bağlı olarak nem artışı ile bitkilerin flor alışı arasında olumlu bir ilişki vardır. İlk görülebilir araz olarak yaprak uç ve kenarlarında nekrozlar görülür. Tek çeneklilerde yaprak rengindeki değişme yaprak uçundan başlayarak yayılır.

     

    Çift çeneklilerde ise yaprak kenarlarında kurumalar olur, meyve uç kısımlarında nekroz ve çatlamalar görülür. Flor zararlarının, SO2 zararlarından ayırt edilmesi mümkün değildir. Fizyolojik etkilerin de en önemlisi, karbonhidrat metabolizması ile ilgili enzimleri çalışmaz hale getirmesidir. F HF’ün ve bitkiye vereceği zarar havadaki konsantrasyonuna, etki süresine, bitkiye nüfuz eden F miktarına, bireysel duyarlılığa ve diğer birçok edafik ve iklimsel faktörlere bağlıdır. Birçok bitkilerin yapraklarında 15-25 ppm F’da nekrozlar oluşmaz, 105 ppm’e kadar nekrozların ortaya çıkması rüzgar ve nem koşullarına bağlıdır. Bu konsantrasyonun üzerinde bitkiler zarar görmekte, sadece bazı toleranslı türler 500 ppm’e kadar dayanabilmektedirler. Flor bitki dokusuna girebildiğinden bitkinin flor kapsamı da artar. Emisyon kaynakları civarında bu artış 150 misli olabilir. Örneğin normalde beyaz üçgül bitkisinin F kapsamı 1-17 ppm iken, bir alüminyum fabrikası civarında bu miktar 1530 ppm olarak saptanmıştır. Bitki türlerinin flora karşı duyarlılıkları birbirinden farklı olmaktadır. Sağlıklı çay bitkilerinde 400 ppm düzeyinde flor saptanmıştır. Bitkiler floru topraktan da aldıklarından, toprağın kalsiyum kapsamının yeterli olması halinde bitkilerin dirençleri artar.

     

    Emisyon kaynakları çevresinde otlayan hayvanlar, günde vücut ağırlıklarının her bir kg’ı için 1.5 mg dan fazla flor aldıkları takdirde, floroz hastalığına yakalanmaktadırlar. İnsanlar için limit değer; 3 ppm HF 18 saat, 2.5 mg/m3toz haldeki floridler, 0.1 ppm veya 0.2 mg/m3gaz F dur.

  • Toprak analizlerinin amacı; topraklarda bulunan besin maddesi miktarlarını tespit etmek suretiyle o topraklarda yetiştirilecek bitkilerin isteği olan gübre cinsini ve miktarını ortaya koymaktır. Toprak analizi yapılmadan tarlaya gübre verilirse şu mahzurlar ortaya çıkabilir:

     

    – Toprağa gereğinden fazla veya az gübre verilebilir,
    – Toprağa yanlış cins gübre verilebilir,
    – Gübre yanlış bir zaman ve şekilde uygulanabilir.

     

    Gübreleme yapılmadan önce; hangi gübreden, ne kadar, ne zaman ve nasıl kullanılacağını öğrenmek gerekir.

     

    TOPRAK NUMUNESİ ALMA ZAMANI

     

    Toprak numunesinin alınması iklim şartlarına bağlı olmakla beraber, ekimden veya gübre kullanılma tarihinden bir buçuk veya iki ay önce alınmalıdır. Numune alınırken toprak, numuneyi alanın ayağına bulaşacak kadar ıslak olmadığı gibi, numune alma aletlerine zorluk çıkaracak kadar da kuru olmamalıdır. Donlu ve çamurlu günlerde numune alınmaz. Ancak toprak kirliliği ve sair problemlerde, çalışmalar için en uygun olan her zamanda numune alınmalıdır.

     

    TOPRAK NUMUNESİ ALMANIN SAKINCALI OLDUĞU YERLER

     

    Daha öncede belirtildiği gibi toprak numuneleri tarlayı temsil edebilen belirli yerlerden alınmalıdır. Toprak numunesi almak için uygun olmayan yerlerden numune alındığı takdirde, bu numunelerden elde edilecek analiz sonuçları yanlış işlemlere sebep olur.

     

    Toprak Numunesi Almaya Uygun Olmayan Yerler:

    • Tarla sınırları ve bunlara yakın yerlerden ve yol kenarlarından,
    • Daha önce kireç, ticari gübre ve çiftlik gübresi yığılmış yerlerden,
    • Çit ve kanallardan,
    • Harman yeri veya hayvan yatmış yerler,
    • Arazi veya tarlanın tümsek ve çukur kısımlarından,
    • Sap, çöp ve yabancı otların yakıldığı yerlerden,
    • Su birikintisi olan yerler ile sel basmış yerlerden,
    • Fazla ağaçlık yerler (orman) ve ağaç diplerden,
    • Çakıllı ve fazla kumlu yerlerden,
    • Karınca ve köstebeklerin toprak yığdığı yerlerden,
    • Sırayla ekim yapılan yerlerde sıra üstlerinden,
    • Tuzluluğun bariz görüldüğü yerlerden,
    • Binalara yakın alanlardan,
    • Hafriyat veya arazi tesviyesi yapılan yerlerden toprak örneği alınmamalıdır.

     

    Toprak Örnekleri Alırken Kullanılan Aletler:

    • Bel küreği, toprak burgusu veya toprak sondası gibi aletler,
    • Plastik kova,
    • Etiket,
    • Bilgi formu,
    • Naylon torba,
    • Kurşun kalem

    gibi yardımcı malzemeler. Bu malzemeleri kullanmadan önce küreğin iyice temizlenmiş ve üzerinde başka artıkların kalmamış olması gerekir.

     

    TOPRAK NUMUNESİ ALMA

     

    Toprak Numunesi Almak

    Toprak analizlerinde örneklerin usulüne uygun alınması çok önemlidir. Araziyi temsil etmeyen, usulüne uygun alınmamış toprak örnekleri, en gelişmiş cihazlar ve yöntemlerle analiz edilse bile yanlış sonuçlar verebilir. Bu da para, emek ve zaman kaybı demektir.

     

    Aynı tarla içinde, değişik özellik gösteren kısımlar bulunabilir. Bu nedenle Toprak örneği almadan önce, örnek alınacak yerin renk, meyil, yükseklik, toprak tipi, drenaj durumu, topografyası, jeolojik yapısı, verimliliği, arazinin baskısı, toprak tekstürü (dokusu), taşlılık ve ana materyalinin türü, yetiştirilen bitkinin gelişme durumu gibi toprak ve arazi özellikleri belirlenmelidir.

     

    Eğer arazi çok büyük ise ve farklılıklar gösteriyorsa arazinin kâğıt üzerine bir krokisi (şeması) çizilir. Bu krokide (şemada) farklılıklar belirtilir. Farklı yerlerden farklı örnekler alınır.

     

    Bu kroki (şema) üzerinde;

    • Ahır gübresi veya kimyasal gübre verilen alanlar,
    • Toprak bünyesi farklı alanlar,
    • Renk farklılığı gösteren alanlar,
    • Tuzluluk görülen yerler,
    • Organik maddesi fazla olan alanlar,
    • Taban veya kıraç alanlar,
    • Meyil ve erozyon durumu farklı kısımlar,
    • Suların toplanabileceği çukur kısımlar işaretlenmelidir.

     

    Toprak Numunesi Alma Şekli İşaretlenen bu yerlerin hepsi birbirinden farklı olacağından, buralardan alınıp karıştırılan numuneler bu alanların hiçbirisini temsil etmeyeceği için ayrı ayrı tahlil edilmelidir.

     

    Toprak numunesi bahçe, tarla veya seranın genişlik ve genel durumuna göre V şeklinde dolaşılarak;

    • Arazi homojen yapıda ise: En fazla 40-60 hektar için bir adet toprak numunesi
    • Arazi homojen yapıda değil ise: En fazla 20-40 hektar için bir adet toprak numunesi
    • 0–30 cm. derinlikten (Meyve bahçelerinden toprak numunesi almada, numuneler ağacın taç izdüşümünden alınır. Bahçelerden örnekleme 0-30 ve 30-60 cm derinliklerden ayrı ayrı yapılır.)
    • “V” şeklinde çukurlar açılır. Çukurun yan duvarından bel küreği ile önce 0–30 cm. derinlikten 2–3 parmak kalınlığında toprak dilimi
    • En az 10,  en fazla 20 değişik yerden alınmalıdır.

     

    Toprak Numunesi Alınması Alınan toprak numunesi temiz bir plastik kova içine konulur. Belirlenen diğer noktalardan da toprak numunesi alınır. Aynı derinliğe ait toprak numuneleri bir araya toplanır. İçindeki taş ve bitki artıkları temizlenir. İri toprak parçaları el ile mümkün olduğunca ezilir. Alınan toprak numuneleri iyice karıştırılır (El ile karıştırılan ve temsili numuneyi temsil edecek olan toprak sütunlarının karıştırma işlemin daha iyi bir şekilde yapılmasını sağlamak için kova iki el ile kendi etrafında döndürülerek çalkalanır.) ve böylece temsili numunenin yeknesak olması sağlanır.

     

    Bu karışımdan yaklaşık 1-1,5 kilo toprak numunesi alınarak temiz bir torbaya konulur. Alınan her toprak numunesi için kurşun kalem ile bilgi etiketi doldurulur. Bu etikette şu bilgiler bulunmalıdır;

    • Numunenin Alındığı İl, İlçe, Köy
    • Numune Alınan Arazinin Sahibinin Adı, Soyadı
    • Numune Alınma Tarihi
    • Arazinin Sulu veya Kuru olduğu
    • Bir yıl önce ekilen bitki
    • Ekilecek olan bitki
    • Numuneyi Alanın Adı, Soyadı

    Bu bilgileri içeren iki adet etiket yazılarak biri torbanın içine, diğeri torbanın ağzına bağlanır.

  • MetaForm Bilişim ve İletişim Teknolojileri

    MetaForm Bilişim ve İletişim Teknolojileri İş İlanı: Firmamız bünyesinde istihdam edilmek üzere, ÇED ve Çevre mevzuatı konusunda bilgi sahibi Çevre Mühendisi alınacaktır.

     

    Faaliyetine 2005 yılında Hacettepe Üniversitesi Teknokent bünyesinde başlayan MetaFORM, orta ve büyük ölçekli kamu, özel sektör kurumları ve üniversitelerimize yönelik profesyonel yazılım çözümleri geliştirmektedir. IBM ve Oracle gibi teknoloji liderlerinin iş ortağı olan MetaFORM yüksek teknoloji IBM ve Oracle BT çözümlerini kurumlarımıza uygulamaktadır. Kurumlara, stratejik planlama, kurumsal performans ve kalite yönetimi, iş süreçleri analizi ve yönetimi gibi ihtiyaçlarında eğitim ve danışmanlık hizmetleri sunmaktadır.

     

    Çevre Mühendisi İş İlanı Aranan Nitelikler:

    • ANKARA‘ da ikamet eden
    • Daha önce yeterliği olan danışman firmalarda ÇED başvuru süreçlerinde yer almış
    • En az 2 yıllık iş tecrübesine sahip

    MetaForm Bilişim İletişim Bilgileri:
    Firma/Kurum Ünvanı: Metaform Bilişim ve İletişim Teknolojileri Danışmanlık ve Sanayi. Ltd. Şti.
    Tel: 0 533 650 85 66
    E-posta: mehmetali@metaformltd.com
    Adres: Teknokent ArGe 4 Binası No 40 Hacettepe Universitesi Beytepe Kampüsü-ANKARA

Sayfa 59 Toplam: 61« First...10203058596061

Copyright © 2013 - 2018 • Tüm Hakları Saklıdır.