Balık Biyodeneyi

Balığa dokunulduğunda kendi canlılığından ileri gelen herhangi bir hareketlilik izlenmiyorsa balık ölü olarak tanımlanır. Balık Biyodeneyi testinde yapılan değerlendirmede atıksudaki maddelerin seyreltme suyu ile belirli oranlarda seyreltildiğinde balığın 48 saatlik süre içinde canlı kalıp kalmadığı esas alınır. Atıksu içeriği, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olarak balıklara zarar verir. Ayrıca yüzgeçlerle alınan zararlı maddele deriye veya sindirim sistemlerine geçerek zehirlenmelere neden olurlar.

 

Toksik etki atıksuyun seyreltme suyu ile seyreltildiği hacimle orantılı olarak saptanabilir. Buna göre tüm balıkların canlı kalabildiği en küçük seyrelme değeri esas alınarak, atıksuyun balıklara toksik etkisi zehirlilik seyreltme faktörü (ZSF) ile ifade edilir. ZSF faktörü, kullanılan birim atıksu hacmine göre bağıl seyreltme suyu hacimlerinin toplamıdır.

 

Tüm balıkların yaşadığı (ölmediği) seyreltmenin en küçük değerine ZSF (Zehirlilik Seyreltme Faktörü) adı verilir. Seyreltme faktörü; kaç hacim atıksuyun kaç hacim seyreltme suyu ile seyreltildiğini ifade eder.

 

Örneğin Zehirlilik Seyreltme Faktörü (ZSF)= 5 denildiğinde,

 

1 hacim atıksu + 4 hacim seyreltme suyu kullanıldığında balıkların ölmediği,

1 hacim atıksu + 3 hacim seyreltme suyu kullanıldığında ise öldüğü anlaşılmalıdır.

 

Zehirlilik seyreltme faktörünün bulunmasına ait bir örnek Tablo aşağıda verilmiştir.

 

Atıksu Hacmi

(birim)

Seyreltme Suyu Hacmi

(birim)

48 saat sonra ölü balık sayısı

Zehirlilik seyreltme faktörü

(ZSF)

1

4

2

5

1

5

0

6

1

7

0

8

 

Balık Biyodeneyinde Kullanılan Araç ve Gereçler

  • Cam akvaryum (Akvaryum Boyutları: h= 24 cm, a =22 cm, b =32 cm)
  • Ölçme pipetleri:  5 ve 10 ml’lik
  • Pipetler:  10, 20 ve 50 ml’lik
  • Balon jojeler:  100 ml’den 1000 ml’ye kadar
  • Mezürler:  100 ml ‘den 1000 ml’ye kadar
  • Erlenmeyer: 250 ml’lik
  • Beher: 250 ml’lik
  • Pastör pipetleri: Havalandırma için
  • Termometre: 0-50 oC’lik
  • Oksijen metre
  • pH metre

Balık Biyodeneyinde Kullanılan Reaktifler

  • Deiyonize su
  • CaCI2 (kalsiyum klorür) çözeltisi, 0,5 mol/l

Saf kristal halde 109,55 gram CaCI2 (kalsiyum klorür), CaCI2 6H2O saf suda çözülür ve 1 litreye tamamlanır. 1 ml çözeltide 0,5 mmol Ca+2 bulunur.

  • MgSO4 (Magnezyum Sülfat) çözeltisi, 0,5 mol/l

Saf kristal halde 123,25 gram MgSO4 7 H2O deiyonize suda çözülür ve 1 litreye tamamlanır. 1 ml çözeltide 0,5 mmol Mg+2 iyonu bulunur.

  • NaHCO3 (Sodyum Bikarbonat) çözeltisi, 0,1 mol/l

8. 401 gram NaHCO3 saf halde tartılır, deiyonize suda çözülür ve 1 litreye tamamlanır. 1 ml çözeltinin 1 litre suya verilmesi halinde, suyun asit kapasitesini 0,1 mmol/l kadar arttırır. ( Ks: 4,3)

  • HCl (Hidrojen Klorür)

Bu çözeltiden suya 1 ml verilmesi halinde, 1 litre suyun asit kapasitesi 1 mmol/l azalır.

  • NaOH, (Sodyum Hidroksit) 1 mol/l

40 gram NaOH suda çözülür ve 1 litreye tamamlanır.

  • Seyreltme suyu

Seyreltme suyu olarak, Ca+2 konsantrasyonu 2,2 ± 0,4 mmol/l ve Mg+2 konsantrasyonu 0,5 ± 0,1 mmol/l olan, klorsuz içme suları kullanılabilmektedir. Ca+2/ Mg+2 = 4 ile 1 arasında olmalı, Ks: 4,3 veya 0,1 ± 0,02 mmol/l olmalıdır. Ca+2 konsantrasyonu 1,8 mmol/l’den az ise, içme suyuna CaCI2 ilave edilir. Mg+2 konsantrasyonu 0,4 mmol/l’den az ise MgSO4 ilave edilir. Ca+2 iyonlarının konsantrasyonu 2,6 mmol/l’den ve Mg+2 iyonları konsantrasyonu 0,6 mmol/l’den fazla ise içme suyuna deiyonize su ilave edilir.

 

Ca+2/ Mg+2 = 4 ile 1 arasında değilse, o zaman CaCI2veya MgSO4 çözeltisi ilave edilir ve daha sonra çözelti deiyonize su ile seyreltilir. Ks: 4,3 (seyreltme suyunun asit kapasitesi değeri) 0,12 mmol/l’den fazla ise HCI ilave edilir. 0,08 mmol/l’den az ise NaHCO3 çözeltisi ilave edilir.

  • Sentetik seyreltme suyu

22 ml CaCI2 çözeltisi, 5 ml MgSO4 çözeltisi ve 5 ml NaHCO3 katılır ve hacim, deiyonize su ile 5 Iitreye tamamlanır. Sabit pH değerine erişinceye kadar havalandırılır.

 

Test Balıklarının Balık BiyoDeneyi Öncesi Muhafazası

 

Havalandırılmış, klorsuz içme suyu bulunan akvaryumlarda test balıkları bekletilir ve su sirkülasyonu sağlanır. 1 litre suda 5 balıktan fazla balık bulunmamalıdır. Durgun su kullanıldığı takdirde, suyun dolanımının yaptırılması, filtrelenmesi ve sık sık yenilenmesi gerekir. Test balığı olarak genellikle “Lebistes Reticulatus, Lepomis Macrochirus, Oryzias Latipes, Pimephales Promelas ve Poecilia Reticulata” kullanılır. Her bir test balığının uzunluğu 30 mm ve ağırlığı ise 0,3 gram olmalıdır. Test balıklarının bekletilmesi sırasında, uygun kuru yem ile beslenmesi gereklidir.

 

Tercihen dane boyutu 0,0 olan ve genç balıklara verilen yem kullanılır. Test balıklarının bulunduğu suyun sıcaklığı 20 °C’den küçük veya büyük ise, balıklar test suyu sıcaklığı olan 20 °C ‘ye, en az 48 saat süre ile adapte edilmelidir. Test balıklarının deneylerden önce 1 hafta süre ile bekletme havuzlarında bekletilmesi ve test için hazırlanması uygun olur. Bekletme sırasında balıkların 1 hafta içindeki ölüm oranı %1’i aşmamalıdır.

 

Balık Biyodeneyinin Yapılışı

 

5 litre test suyu akvaryuma konur. HCI ve NaOH ile pH 7,0 ± 0,2’ye ayarlanır. Her akvaryuma 5 balık konur. Test boyunca yem verilmez. Sıcaklık (20±1) oC ve çözünmüş oksijen 5 mg/l olacak şekilde ayarlanır. Bu değer çoğu kez havalandırma ile sağlanabilir. Bekleme süresi 48 saattir. Seyreltme suyu ile de benzer şekilde paralel olarak deney yapılır. Eğer bir veya birden fazla balık ölürse, deney geçersizdir. Deneyden sağ çıkan balıklar başka deneylerde kullanılmaz. Bu şekilde balıkların yaşamasını sağlayan en düşük zehirlilik seyreltme faktörü (ZSF) belirlenir.

Admin

Daha yeşil ve güzel bir Dünya için yola çıkan Yeşil Aşkı, herkesi Dünya’ya zarar vermeden, çevre dostu ve sürdürülebilir bir yaşama davet ediyor. Bütün gayemiz; temiz bir çevre, yaşanabilir bir dünya ve yeşil gören gözlerdir. Yeşil görmeyen gözler, Renk zevkinden mahrumdur.

Balık Biyodeneyi” için 15 yorum

  • 20 Temmuz 2013 tarihinde, saat 10:29
    Permalink

    İyi günler balık biyodeneyi yapılışını bilen arkadaşlarımız varsa yardımcı olabilirler mi ?

  • 21 Temmuz 2013 tarihinde, saat 14:13
    Permalink

    İyi Günler Ahmed, Balık Biyodeneyinin yapılışı makalenin en son paragrafında anlatılıyor. Anlaşılmayan nokta neresidir? Yardımcı olmaya çalışalım.

  • 22 Temmuz 2013 tarihinde, saat 08:45
    Permalink

    Merhaba. Seyreltme suyunun yapılışında takıldım.

  • 22 Temmuz 2013 tarihinde, saat 23:31
    Permalink

    Haklısın seyreltme suyunun hazırlanışı biraz karışık olmuş. Taze olarak hazırlanan standart damıtık veya deiyonize seyreltme suyunun pH’sı yaklaşık 7,8 ve kalsiyum sertliği 250 mg/l (CaCO3 cinsinden) olmalıdır. Çözünmüş oksijen erişimi hava ile doygunluk değerinin en az %90’na ulaşana kadar havalandırılmalıdır. pH 7,8’de sabit kalması için gerekirse sodyum hidroksit veya hidroklorik asit ilave edilmelidir.

  • 23 Temmuz 2013 tarihinde, saat 18:45
    Permalink

    Teşekkür ederim herhangi bir sorun kalmadı ama validasyon çalışması yapacam bu konuda tecrübesizim nasıl yardımcı olabilirsiniz?

  • 24 Temmuz 2013 tarihinde, saat 12:19
    Permalink

    Sorun kalmadığına sevindim. Balık biyodeneyi validasyon çalışması enstrümantal cihazlarla yapılan validasyon çalışmalarından zordur. Çünkü çalışma için aynı boy, sağlık vb. gibi aynı özellikleri taşıyan balıklar olması gerekiyor. Bu nedenle aynı özellikleri taşıyan balıklar bulup aynı atıksu ile çalışmalarını yapman gerekiyor.

  • 19 Ocak 2017 tarihinde, saat 10:51
    Permalink

    Kolay gelsin. Atıksu da kullanılan Lebistes Reticulatus cinsi balıkları deniz suyunda kullanmamızda bir sakınca var mıdır acaba yada hangi cins balık kullanmamız uygundur teşekkürler.

  • 19 Ocak 2017 tarihinde, saat 20:05
    Permalink

    Merhaba Emre Bey, Lebistes tatlı su balığı olduğu için deniz suyunda kullanmanız uygun olmaz elbette. Deniz suyunda balık biyodeneyi analizleri için deniz suyunda yaşamaya uygun akvaryum balıklarını kullanmanız gerekmektedir.

  • 12 Mayıs 2017 tarihinde, saat 18:46
    Permalink

    Kolay gelsin. Balık biyodeneyi ile ilgili ingilizce yayınlar (artıcles) var mı? Lütfen benimle adreslerini paylaşabilir misiniz?

  • 18 Mayıs 2017 tarihinde, saat 12:47
    Permalink

    Merhaba, Balık Biyodeneyi analizi için bizim yararlandığımız kaynaklar “TS 5676” ile “SKKY Numune Alma ve Analiz Metotları Tebliği” dir. Google araması ile bulabileceğinizi düşünüyoruz.

  • 22 Haziran 2017 tarihinde, saat 05:20
    Permalink

    Merhaba Hocam, bu yazıdan alıntı yapmak istiyorum, ancak bunun için nasıl referans verebilirim?

  • 22 Haziran 2017 tarihinde, saat 10:41
    Permalink

    Merhaba, Balık Biyodeneyi analizi için kullanacağınız kaynak, analiz standardı olan TS 5676 olacaktır. Bunun yanında “SKKY Numune Alma ve Analiz Metotları Tebliği” ve sitemizi de kaynaklarda gösterirseniz seviniriz. Saygılarımızla.

  • 4 Temmuz 2017 tarihinde, saat 12:52
    Permalink

    İyi günler kolay gelsin. Atıksu etiketiyle yapıldığında anlattığınız adımları kullanıyoruz ancak deniz suyunda başka bir ön işlem yada farklı bir method kullanılmalı mı?

  • 5 Temmuz 2017 tarihinde, saat 15:59
    Permalink

    Emre Bey Merhaba, herhangi bir ön işlem veya farklı bir metot bulunmamaktadır. Deniz suyunda yapılan Balık Biyodeneyi atıksuda yapılan şekilde yapılıyor fakat suyun iletkenliğinin yüksek olmasından dolayı kullanılan balık cinsi farklıdır. İyi Çalışmalar Dileriz.

  • 26 Temmuz 2017 tarihinde, saat 13:22
    Permalink

    Teşekkürler, iyi çalışmalar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir